Gwaed: Gwahaniaeth rhwng fersiynau
EmausBot (sgwrs | cyfraniadau) B r2.7.3) (robot yn newid: ky:Кан (анатомия) |
CocuBot (sgwrs | cyfraniadau) B r2.7.2) (robot yn ychwanegu: or:ରକ୍ତ |
||
Llinell 109: | Llinell 109: | ||
[[no:Blod]] |
[[no:Blod]] |
||
[[oc:Sang]] |
[[oc:Sang]] |
||
[[or:ରକ୍ତ]] |
|||
[[pam:Daya]] |
[[pam:Daya]] |
||
[[pl:Krew]] |
[[pl:Krew]] |
Fersiwn yn ôl 10:51, 15 Rhagfyr 2012
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/13/Redbloodcells.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/Bloodbags.jpg/200px-Bloodbags.jpg)
Mae gwaed yn hylif coch sy'n cylchredeg yng ngwythiennau, rhydwelïau a chalon bodau dynol a fertebratau eraill. Mae'n cynnwys plasma, celloedd coch a chelloedd gwyn. Dyma'r brif system drafnidiaeth o fewn y corff, sy'n darparu ocsigen i holl organau a chelloedd y corff.
Swydd y celloedd coch yw cludo ocsigen o amgylch y corff i roi egni i'r cyhyrau. Celloedd coch yw'r unig rhai yn y corff sydd ddim yn cynnwys cnewyllyn. Swydd y celloedd gwyn yw ymladd heintiau a saldra sy'n ceisio ymosod ar y corff. Mae plasma yn gyfrifol am gludo carbon deuocsid.
Mae nifer o dermau meddygol yn dechrau gyda hemo- neu hemato- yn dod o'r gair hen Roeg am waed - αἷμα (haima).
Caiff gwaed ei bwmpio trwy'r corff gan y galon. Mae rhwng pedwar a hanner i bum litr o waed yng nghorff dyn cyffredin.
Lliw
Mae lliw gwaed dynol yn dibynnu ar faint o ocsigen sydd ynddo, oherwydd bod hyn yn effeithio ar gyflwr ocsideiddio yr atomau haearn yn yr hemoglobin – ac mae hyn yn dibynnu ar le'r gwaed yn y system gylchredol. Yn y rhydwelïau a'r capilarïau, mae lefelau'r ocsigen yn uchel ac mae'r gwaed yn goch llachar. Yn y gwythiennau, mae'r gwaed yn cynnwys llai o ocsigen, ac mae ei liw yn goch tywyll.