wracać
Old Polish
editEtymology
editFrom wrócić + -ać. First attested in the second half of the 14th century.
Pronunciation
editVerb
editwracać impf (perfective wrócić)
- (reflexive with się, attested in Lesser Poland) to come back, to go back, to return (to come or go back) [with do (+ genitive) ‘to whom/what’]
- 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter][1], Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 77, 38:
- Szukachø iego y wraczali se (revertebantur), y rano przichodzili k nemu
- [Szukachą jego i wracali sie (revertebantur), i rano przychodzili k niemu]
- 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[2], 8, 3:
- Wraczali szø (reversae sunt) wodi z zemye [idące]
- [Wracały się (reversae sunt) wody z ziemie [idące]]
- 1930 [c. 1455], “Jos”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[3], 6, 11:
- Wraczala syø do stanow (reversa in castra) y stala tam
- [Wracała się do stanow (reversa in castra), i stała tam]
- (reflexive with się) to return, to go back (to go back in thought, narration, or argument) [with ku (+ dative) ‘to whom/what’]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[4], page 703:
- Yze svyąthy Yan vypyszal nyektore rzeczy..., a myedzy tymy polozyl zaprzenye svyatego Pyotra... y vracza szye k svemv povyedanyv rzekącz: Przyvyedly ssą Iesucrista do Cayffasza
- [Iże święty Jan wypisał niektore rzeczy..., a miedzy tymi położył zaprzenie świętego Piotra... i wraca sie k swemu powiedaniu rzekąc: Przywiedli są Jesukrysta od Kaifasza]
- (attested in Greater Poland) to bring (back), to send (back) (to guide someone to a previous or different place)
- 1967 [1427], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 1230, Kościan:
- Jaco my pan Janusch... nye opowyedal, kedy Pyantha czlowyeka panw Przybislawowy wraczal any my go dal
- [Jako mi pan Janusz... nie opowiedał, kiedy Pięta człowieka panu Przybysławowi wracał, ani mi go dał]
- to return, to give back (to give something back to its original holder or owner)
- 1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[5], volume VIII, number 8289:
- Czso pani myala Wantrobczina odzenya, to yest wrocyla a nye obwanzala sya ginego wraczacz
- [Cso pani miała Wątrobczyna odzienia, to jest wrociła a nie obwiązała się jinego wracać]
- to compensate for damage; to give back [with za (+ accusative) ‘for what’ and instrumental ‘with what’]
- 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)[6], 34, 7:
- Gensze wraczasz nyeprawoszcz ot oczczow synom (reddis iniquitatem... filiis)
- [Jenże wracasz nieprawość [ot] oćcow synom (reddis iniquitatem... filiis)]
- 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności[7], [8], [9], volume XXII, page 237:
- Mami syą strzecz, bichom... przecziwo ludzem slego za sle nye wraczali, ale zasyą dobre za sle
- [Mamy się strzec, bychom... przeciwo ludziem złego za złe nie wracali, ale zasię dobre za złe]
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[10], page 647:
- Bo nam ludzye rzeką, yzeszmy sszmyerny lud a barzo mylosczyvy, yze on nass karze, a my yemv za to slym [nie] vraczamy
- [Bo nam ludzie rzeką, iżesmy śmierny lud a barzo miłościwy, iże on nas karze a my jemu za to złym [nie] wracamy]
- (attested in Masovia) to return, to restore (to bring something back to an original or previous state)
- Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[11], page 226:
- Slepem wzrok vraczas (caecis visum reparas)
- [Ślepem wzrokwracasz (caecis visum reparas)]
- 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 82:
- Thakim obyczayem pany swe opusczywszy... kv wlosthesczy szą wraczayą (ad propria revertuntur)
- [Takim obyczajem, pany swe opuściwszy... ku włost[n]ości się wracają (ad propria revertuntur)]
Derived terms
editnouns
verbs
- wracać cało impf
- wracać obietnice impf
- wracać się zasię impf
- zasię wracać impf
Descendants
editReferences
edit- Boryś, Wiesław (2005) “wrócić”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
- B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “wracać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
- Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “wracać się”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
Polish
editEtymology
editInherited from Old Polish wracać. By surface analysis, wrócić + -ać. Compare Kashubian wracac.
Pronunciation
edit- IPA(key): /ˈvra.t͡sat͡ɕ/
- (Middle Polish) IPA(key): /ˈvra.t͡sat͡ɕ/, /ˈvrɒ.t͡sat͡ɕ/
Audio: (file) - Rhymes: -at͡sat͡ɕ
- Syllabification: wra‧cać
Verb
editwracać impf (perfective wrócić)
- (intransitive) to come back, to go back, to return (to come or go back) [with po (+ accusative) ‘for what’]
- (intransitive) to come back, to go back, to return; to turn back (not having reached one's destination, to go back to one's starting point)
- (intransitive) to come back, to go back, to return (to reoccur in time)
- (intransitive) to come back, to go back, to return (to go back in thought, narration, or argument)
- (intransitive) to come back, to go back, to return (to begin engaging with something once again) [with do (+ genitive) ‘to whom/what’], [with na (+ accusative) oder pod (+ accusative) ‘for what’]
- (intransitive) to come back, to go back, to return (to become someone's property once again) [with do (+ genitive) oder dative ‘to whom/what’]
- (intransitive) to come back, to go back, to return (to regain some lost trait) [with do (+ genitive) ‘to what’]
- (transitive) to return (to cause someone to be engaged in something again or to be in a particular state, place in a hierarchy, arrangement or type of activity) [with dative ‘to whom’]
- (transitive) to return (to give something back to its original holder or owner) [with dative ‘to whom’]
- (transitive, colloquial) to turn back (to cause someone or something to stop moving in a particular direction and start moving in the opposite direction until it finds itself back where it was or was before)
- (reflexive with się, expressive) to come back, to return (to come or go back) [with po (+ accusative) ‘for what’]
- (reflexive with się) to come back, to return (to repeat in time)
- (intransitive or reflexive with się) to be returned, to be given back [with dative ‘to whom’]
Conjugation
editDerived terms
editphrases
proverbs
verbs
- wracać do łask impf, wrócić do łask pf
- wracać do normy impf, wrócić do normy pf
- wracać do rzeczywistości impf, wrócić do rzeczywistości pf
- wracać do siebie impf, wrócić do siebie pf
- wracać do żywych impf, wrócić do żywych pf
- wracać na tarczy impf, wrócić na tarczy pf
- wracać na ziemię impf, wrócić na ziemię pf
- wracać z tarczą impf, wrócić z tarczą pf
Trivia
editAccording to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), wracać is one of the most used words in Polish, appearing 3 times in scientific texts, 2 times in news, 5 times in essays, 34 times in fiction, and 30 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 74 times, making it the 875th most common word in a corpus of 500,000 words.[1]
References
editFurther reading
edit- wracać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- wracać się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
- wracać in Polish dictionaries at PWN
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wracać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wracać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
- Paweł Kupiszewski (07.12.2023) “WRACAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
- “WRACAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.12.2023
- Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “wracać”, in Słownik języka polskiego
- Aleksander Zdanowicz (1861) “wracać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
- J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “wracać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 718
- wracać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
Kategorien:
- Old Polish terms suffixed with -ać
- Old Polish terms with IPA pronunciation
- Old Polish lemmas
- Old Polish verbs
- Old Polish imperfective verbs
- Old Polish reflexive verbs
- Lesser Poland Old Polish
- Old Polish terms with quotations
- Greater Poland Old Polish
- Masovia Old Polish
- Polish terms inherited from Old Polish
- Polish terms derived from Old Polish
- Polish terms suffixed with -ać
- Polish 2-syllable words
- Polish terms with IPA pronunciation
- Polish terms with audio links
- Rhymes:Polish/at͡sat͡ɕ
- Rhymes:Polish/at͡sat͡ɕ/2 syllables
- Polish lemmas
- Polish verbs
- Polish imperfective verbs
- Polish intransitive verbs
- Polish transitive verbs
- Polish colloquialisms
- Polish reflexive verbs