nước: difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
Content deleted Content added
m rename numbered params in {{quote-song}} to named params and remove blank ones |
m standardize Vietnamese IPA pronunciation template at {{vi-IPA}} (most used) |
||
(9 intermediate revisions by 6 users not shown) | |||
Line 1: | Line 1: | ||
==Middle Vietnamese== |
|||
===Alternative forms=== |
|||
* {{alt|mkh-mvi|nác}} |
|||
===Etymology=== |
|||
From {{inh|mkh-mvi|mkh-vie-pro|*ɗaːk||water}}, from {{inh|mkh-mvi|mkh-pro|*ɗaak||water}}. |
|||
===Noun=== |
|||
{{head|mkh-mvi|noun}} |
|||
# [[water]] |
|||
# [[country]] |
|||
====Descendants==== |
|||
* {{desc|vi|nước}} |
|||
===References=== |
|||
* {{R:VBL}} |
|||
==Vietnamese== |
==Vietnamese== |
||
===Pronunciation=== |
===Pronunciation=== |
||
{{vi- |
{{vi-IPA}} |
||
* {{audio|vi|LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nước.wav|a=Hanoi}} |
|||
===Etymology 1=== |
===Etymology 1=== |
||
From {{inh|vi|mkh-vie-pro|*ɗaːk||water}}, from {{inh|vi|mkh-pro|*ɗaak||water}}. Cognates with Nghệ An/Hà Tĩnh dialects {{m|vi|nác}}, {{cog|mtq|đác}}, {{cog|km|ទឹក|tr=tik}}, {{cog|bdq|đak}}, {{cog|mng|dak}}, {{cog|ncb|râk}}/{{m|ncb|dâk}} and {{cog|sat|ᱫᱟᱜ}}. |
From {{inh|vi|mkh-mvi|nước}}, from {{inh|vi|mkh-vie-pro|*ɗaːk||water}}, from {{inh|vi|mkh-pro|*ɗaak||water}}. Cognates with Nghệ An/Hà Tĩnh dialects {{m|vi|nác}}, {{cog|mtq|đác}}, {{cog|km|ទឹក|tr=tik}}, {{cog|bdq|đak}}, {{cog|mng|dak}}, {{cog|ncb|râk}}/{{m|ncb|dâk}} and {{cog|sat|ᱫᱟᱜ}}. |
||
<!-- The Proto-Austroasiatic word would be solidly reconstructed as *ɗaːk, but although the concept of Mon-Khmer as a genetic unit is basically abandoned, a throughout reconstruction of PAA's vocabulary is not yet available. --> |
<!-- The Proto-Austroasiatic word would be solidly reconstructed as *ɗaːk, but although the concept of Mon-Khmer as a genetic unit is basically abandoned, a throughout reconstruction of PAA's vocabulary is not yet available. --> |
||
====Alternative forms==== |
====Alternative forms==== |
||
* {{ |
* {{alt|vi|nác||North Central Vietnam}} |
||
====Noun==== |
====Noun==== |
||
{{vi-noun|[[渃]], [[𫭔]], [[匿]]}} |
{{vi-noun|[[渃]], [[𫭔]], [[匿]]}} |
||
# |
# [[water]] |
||
#* {{quote- |
#* {{quote-journal|vi|title=Nước bẩn lấy máu mà rửa!|date=15 June 2016|url=https://tuoitre.vn/nuoc-ban-lay-mau-ma-rua-1118443.htm|newspaper=Tuổi Trẻ Online|passage=Vua hỏi: tay bẩn thì lấy '''nước''' để rửa, rứa '''nước''' bẩn lấy chi mà rửa? Ông quan thị vệ hoảng hốt, không biết trả lời thế nào. Vua liền nhấn giọng: “'''Nước''' bẩn thì lấy máu mà rửa!”.|translation=The emperor ({{w|Duy Tân}}) asked: “If your hands are dirty, you would wash them with '''water'''. But if the '''water''' ({{=}} '''country''') is dirty, what would you wash it with?” The flustered court officials could not answer. The emperor then raised his voice: “If the '''water''' / '''country''' is dirty, you should wash it with blood!”}} |
||
# |
# [[liquid]]; [[fluid]] |
||
#: {{uxi|vi|'''nước''' cam|orange juice}} |
#: {{uxi|vi|'''nước''' cam|orange '''juice'''}} |
||
#: {{uxi|vi|'''nước''' chanh|lime juice}} |
#: {{uxi|vi|'''nước''' chanh|lime '''juice'''}} |
||
#: {{uxi|vi|'''nước''' dừa|coconut water}} |
#: {{uxi|vi|'''nước''' dừa|coconut '''water'''}} |
||
#: {{uxi|vi|'''nước''' mắt|tear}} |
#: {{uxi|vi|'''nước''' mắt|tear}} |
||
#: {{uxi|vi|'''nước''' mũi|mucus}} |
#: {{uxi|vi|'''nước''' mũi|mucus}} |
||
#: {{uxi|vi|'''nước''' đái| |
#: {{uxi|vi|'''nước''' đái|piss}} |
||
#: {{uxi|vi|'''nước''' tiểu|urine}} |
#: {{uxi|vi|'''nước''' tiểu|urine}} |
||
#: {{uxi|vi|'''nước''' xô-đa|soda '''water'''}} |
|||
#* {{quote-song|vi|author={{w|lang=vi|Hoài An (nhạc sĩ sinh 1977)|Hoài An}}|title=Dòng sông băng|text= |
#* {{quote-song|vi|author={{w|lang=vi|Hoài An (nhạc sĩ sinh 1977)|Hoài An}}|title=Dòng sông băng|text=Nếu có '''nước''' mắt, nếu có yêu thương,<br>Mênh mông dòng sông thì thầm cùng em.|t=If there are tears, if there’s love,<br>The vast river will whisper with you.|trans-title=Icy River}} |
||
# |
# the [[liquid]] part of a [[broth]] |
||
#: {{synonyms|vi|nước dùng|nước lèo}} |
#: {{synonyms|vi|nước dùng|nước lèo}} |
||
# {{short for|vi|đất nước|| |
# {{short for|vi|đất nước||country; polity}} |
||
#: {{uxi|vi |
#: {{uxi|vi|'''nước''' Mỹ|the United States}} |
||
#* {{quote-book|vi|year=19th century|author={{w|Bà Huyện Thanh Quan}}|title=''Qua đèo Ngang''|trans-title=Passing by the {{w|Ngang Pass}}|passage=𢖵'''渃'''𤴬𢚸𡥵蟈蟈</br>傷茄痗𠰘丐𬷬𬷬|transliteration=Nhớ '''nước''', đau lòng con [[cuốc]] [[國|cuốc]],<br>Thương [[nhà]], mỏi miệng cái [[đa đa|da]] [[家|da]].|translation=Missing its '''land''', a swamphen feels hurt deeply,<br>Longing for its home, a francolin's screaming desperately.}} |
|||
#*{{w|Bà Huyện Thanh Quan}}, ''Qua đèo Ngang'', [Passing by the {{w|Ngang Pass}}] |
|||
#*:{{ux|vi|Bước tới đèo Ngang bóng xế tà,<br>Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.<br>Lom khom dưới núi tiều vài chú,<br>Lác đác bên sông rợ mấy nhà.<br>Nhớ '''nước''', đau lòng con [[cuốc]] [[國|cuốc]],<br>Thương [[nhà]], mỏi miệng cái [[đa đa|da]] [[家|da]].<br>Dừng chân đứng lại: trời, non, nước,<br>Một mảnh tình riêng, ta với ta.|Walking to the Ngang Pass at dusk,<br>Grass among stones, leaves among flowers.<br>A few firewood cutters are hunching down the mountain,<br>A couple houses scatter about near the river.<br>Missing its land, a swamphen feels hurt deeply,<br>Longing for its home, a francolin's screaming desperately.<br>Stopping here, with the sky, the mountains and the rivers,<br>My own feelings, with me, myself and I.}} |
|||
=====See also===== |
=====See also===== |
||
{{vi-der|bóng nước|cá nước|cây nước|con nước|còn nước còn tát|cơm nước|dừa nước|đất nước|đầu nước|gà nước|hết nước|hồn nước|khoai nước|làng nước|lên nước|lúa nước|mách nước|máy nước|mặt nước|mớn nước|ngã nước|ngậm nước|nhà nước|non nước|nước bọt|nước chảy đá mòn|nước cốt dừa|nước da|nước dãi|nước dùng|nước đá|nước đại|nước độc|nước đôi|nước ép|nước giải|nước giải khát|nước hàng|nước hoa|nước khoáng|nước kiệu|nước lã|nước lèo|nước lên|nước lọc|nước lợ|nước máy|nước mắm|nước mắt|nước mẹ|nước miếng|nước mũi|nước ngoài|nước ngọt|nước nhà|nước non|nước nôi|nước ối|nước ròng|nước tiểu|nước tương|nước xáo |
{{vi-der|bóng nước|cá nước|cây nước|con nước|còn nước còn tát|cơm nước|dừa nước|đất nước|đầu nước|gà nước|hết nước|hồn nước|khoai nước|làng nước|lên nước|lúa nước|mách nước|máy nước|mặt nước|mớn nước|ngã nước|ngậm nước|nhà nước|non nước|nước bọt|nước chảy đá mòn|nước cốt dừa|nước da|nước dãi|nước dùng|nước đá|nước đại|nước độc|nước đôi|nước ép|nước giải|nước giải khát|nước hàng|nước hoa|nước khoáng|nước kiệu|nước lã|nước lèo|nước lên|nước lọc|nước lợ|nước máy|nước mắm|nước mắt|nước mẹ|nước miếng|nước mũi|nước nặng|nước ngoài|nước ngọt|nước nhà|nước non|nước nôi|nước ối|nước ròng|nước tiểu|nước tương|nước xáo|nước xốt|nước xuống|nước xuýt|phá nước|rắn nước|sạch nước cản|tầng ngậm nước|trâu nước|trứng nước|tức nước vỡ bờ|vòi nước|nước suối}} |
||
=====See also===== |
=====See also===== |
Latest revision as of 07:44, 8 June 2024
Middle Vietnamese
[edit]Alternative forms
[edit]Etymology
[edit]From Proto-Vietic *ɗaːk (“water”), from Proto-Mon-Khmer *ɗaak (“water”).
Nomen
[edit]nước
Descendants
[edit]- Vietnamese: nước
References
[edit]Vietnamese
[edit]Pronunciation
[edit]- (Hà Nội) IPA(key): [nɨək̚˧˦]
- (Huế) IPA(key): [nɨək̚˦˧˥]
- (Saigon) IPA(key): [nɨək̚˦˥]
Audio (Hà Nội): (file)
Etymology 1
[edit]From Middle Vietnamese nước, from Proto-Vietic *ɗaːk (“water”), from Proto-Mon-Khmer *ɗaak (“water”). Cognates with Nghệ An/Hà Tĩnh dialects nác, Muong đác, Khmer ទឹក (tik), Bahnar đak, Eastern Mnong dak, Central Nicobarese râk/dâk and Santali ᱫᱟᱜ (dak’).
Alternative forms
[edit]Nomen
[edit]- water
- 2016 June 15, “Nước bẩn lấy máu mà rửa!”, in Tuổi Trẻ Online[1]:
- Vua hỏi: tay bẩn thì lấy nước để rửa, rứa nước bẩn lấy chi mà rửa? Ông quan thị vệ hoảng hốt, không biết trả lời thế nào. Vua liền nhấn giọng: “Nước bẩn thì lấy máu mà rửa!”.
- The emperor (Duy Tân) asked: “If your hands are dirty, you would wash them with water. But if the water (= country) is dirty, what would you wash it with?” The flustered court officials could not answer. The emperor then raised his voice: “If the water / country is dirty, you should wash it with blood!”
- liquid; fluid
- nước cam ― orange juice
- nước chanh ― lime juice
- nước dừa ― coconut water
- nước mắt ― tear
- nước mũi ― mucus
- nước đái ― piss
- nước tiểu ― urine
- nước xô-đa ― soda water
- the liquid part of a broth
- Short for đất nước (“country; polity”).
- nước Mỹ ― the United States
- 19th century, Bà Huyện Thanh Quan, Qua đèo Ngang [Passing by the Ngang Pass]:
See also
[edit]Derived terms
- bóng nước
- cá nước
- cây nước
- con nước
- còn nước còn tát
- cơm nước
- dừa nước
- đất nước
- đầu nước
- gà nước
- hết nước
- hồn nước
- khoai nước
- làng nước
- lên nước
- lúa nước
- mách nước
- máy nước
- mặt nước
- mớn nước
- ngã nước
- ngậm nước
- nhà nước
- non nước
- nước bọt
- nước chảy đá mòn
- nước cốt dừa
- nước da
- nước dãi
- nước dùng
- nước đá
- nước đại
- nước độc
- nước đôi
- nước ép
- nước giải
- nước giải khát
- nước hàng
- nước hoa
- nước khoáng
- nước kiệu
- nước lã
- nước lèo
- nước lên
- nước lọc
- nước lợ
- nước máy
- nước mắm
- nước mắt
- nước mẹ
- nước miếng
- nước mũi
- nước nặng
- nước ngoài
- nước ngọt
- nước nhà
- nước non
- nước nôi
- nước ối
- nước ròng
- nước suối
- nước tiểu
- nước tương
- nước xáo
- nước xốt
- nước xuống
- nước xuýt
- phá nước
- rắn nước
- sạch nước cản
- tầng ngậm nước
- trâu nước
- trứng nước
- tức nước vỡ bờ
- vòi nước
See also
[edit]- (broth): cái
Etymology 2
[edit]Likely related to bước (“to step”) through an infixed form.
Nomen
[edit]- (chiefly in board games) move, step
- nước cờ khôn ngoan ― a brilliant move (in chess)
See also
[edit]Derived terms
Further reading
[edit]- "nước" in Hồ Ngọc Đức, Free Vietnamese Dictionary Project (details)
Kategorien:
- Middle Vietnamese terms inherited from Proto-Vietic
- Middle Vietnamese terms derived from Proto-Vietic
- Middle Vietnamese terms inherited from Proto-Mon-Khmer
- Middle Vietnamese terms derived from Proto-Mon-Khmer
- Middle Vietnamese lemmas
- Middle Vietnamese nouns
- Vietnamese terms with IPA pronunciation
- Vietnamese terms with audio links
- Vietnamese terms inherited from Middle Vietnamese
- Vietnamese terms derived from Middle Vietnamese
- Vietnamese terms inherited from Proto-Vietic
- Vietnamese terms derived from Proto-Vietic
- Vietnamese terms inherited from Proto-Mon-Khmer
- Vietnamese terms derived from Proto-Mon-Khmer
- Vietnamese lemmas
- Vietnamese nouns
- Vietnamese terms with quotations
- Vietnamese terms with usage examples
- Vietnamese short forms
- Vietnamese nouns classified by cái
- vi:Board games
- vi:Alchemy
- vi:Water