Pandemia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/1918FluVictimsStLouis.jpg/220px-1918FluVictimsStLouis.jpg)
Unha pandemia é unha epidemia que afecta a toda a Terra ou a unha ampla rexión desta. Segundo a Organización Mundial da Saúde, para que poida aparecer unha pandemia precísase que apareza un virus novo, o que implica que a poboación non é inmune a el. Ademais, o virus ten que ser capaz de infectar a humanos causando enfermidades graves e que o virus teña a capacidade de transmitirse de persoa a persoa de forma eficaz.
Causas comúns
No mes de maio de 2009 a OMS cambiou a definición de pandemia. Antes do cambio definíase como "infección por un axente infeccioso, simultánea en diferentes países, cunha mortalidade significativa en relación á proporción de poboación infectada". Na nova definición eliminouse a característica de "mortalidade".
Pandemias históricas
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Bubonic_plague_victims-mass_grave_in_Martigues%2C_France_1720-1721.jpg/220px-Bubonic_plague_victims-mass_grave_in_Martigues%2C_France_1720-1721.jpg)
Houbo un número importante de pandemias ao longo da historia do ser humano, xeralmente zoonoses que se produciron pola domesticación dos animais, como a gripe e a tuberculose. Cómpre ser mencionadas unha serie de epidemias que supuxeron a destrución de cidades:
- Peste de Atenas, en 430 a.C. Posiblemente a febre tifoidea matou un cuarto das tropas de Atenas e un cuarto da poboación en catro anos.[1]
- Peste antonina, 165–180. Posiblemente a varíola foi levada á Península Itálica polos soldados que volveron do próximo oriente. Matou uns cinco millóns de persoas en total.[2]
- Peste de Xustiniano, de 541 a 750, foi o primeiro rexistro de peste bubónica. Comezou en Exipto e chegou a Constantinopla a primavera seguinte, matando segundo Procopio) 10 000 persoas cada día no punto álxido e quizais o 40% dos habitantes da cidade[3][4] Causou un descenso do 50 % na poboación europea entre 550 e 700.[5]
- Peste Negra, de 1347 a 1453. O número total de mortos estímase en 75 millóns.[6]
- A terceira praga pandémica comezou na China en 1855 e estendeuse pola India, onde morreron dez millóns de persoas.[7]
A partir do século XIX estendeuse o cólera, que matou decenas de millóns de persoas.[8] Entre 1918 e 1919 estendeuse a gripe española, que infectou un terzo da poboación mundial e puido matar 50 millóns de persoas en dezaoito meses.[9]
Pandemias actuais
O VIH orixinouse en África e estendeuse polo Estados Unidos a través de Haití entre 1966 e 1972.[10] A sida é actualmente unha pandemia, cunha porcentaxe de infectados que chega ao 25 % no sur e o leste de África. En 2006, a prevalencia do VIH entre as mulleres embarazadas en Suráfrica era do 29.1 %.[11] A educación efectiva sobre saúde sexual e a prevención nas infeccións do sangue axudaron a que a porcentaxe diminuíse lentamente en varios países africanos grazas a programas educativos. As taxas de infección están a incrementarse novamente en Asia e América. A mortalidade a causa da sida en África pode acadar os 90-100 millóns en 2025.[12]
En decembro do 2019 identifícase o primeiro caso de doenza do coronavirus 2019 (COVID-19) causada polo coronavirus 2 da síndrome respiratoria aguda severa (SARS-CoV-2). No 2020 a Organización Mundial da Saúde declara a Pandemia de COVID-19.
Condicións para unha posible pandemia vírica
A OMS indica que para que poida aparecer unha pandemia precísase:
- Que apareza un virus novo, que non circulase previamente e polo tanto non exista poboación inmune a el.
- Que o virus sexa capaz de producir casos graves de enfermidade.
- Que o virus teña a capacidade de transmitirse de persoa a persoa de xeito eficaz.
Clasificación proposta pola Organización Mundial da Saúde
Fases de alerta de pandemia segundo a OMS (2009)[13] | |
---|---|
Fase | Descrición |
Fase 1 | Non hai entre os animais virus circulantes que causaran infeccións humanas. |
Fase 2 | Circulación entre os animais domésticos ou salvaxes dun virus gripal animal que causou infeccións humanas, polo que se considera unha posible ameaza de pandemia. |
Fase 3 | Existencia dun virus gripal animal ou un virus reagrupado humano-animal que causou casos esporádicos ou pequenos conglomerados de casos humanos, pero non ocasionou unha transmisión de persoa a persoa suficiente para manter gromos a nivel comunitario. |
Fase 4 | Transmisión comprobada de persoa a persoa dun virus animal ou dun virus reagrupado humano-animal capaz de causar "brotes a nivel comunitario". |
Fase 5 | Propagación do virus de persoa a persoa polo menos en dous países dunha rexión da OMS. |
Fase 6 | Ademais dos criterios que definen a fase 5, hai acompañamento da aparición de gromos comunitarios en polo menos un terceiro país dunha rexión distinta. |
Período posterior ao de máxima actividade | A intensidade da pandemia na maioría dos países cunha vixilancia axeitada disminuirá por baixo da observada no momento álxido. |
Período pospandémico | Os casos de difteria volverán ser comparables aos habituais da gripe estacional. É importante manter a vixilancia e actualizar en consecuencia a preparación para unha pandemia e os plans de resposta. |
Notas
- ↑ "Ancient Athenian Plague Proves to Be Typhoid". Scientific American. 25 de xaneiro de 2006.
- ↑ Past pandemics that ravaged Europe. BBC News, November 7. 2005
- ↑ "Cambridge Catalogue page "Plague and the End of Antiquity"". Cambridge.org. Consultado o 2010-08-26.
- ↑ Quotes from book "Plague and the End of Antiquity" Arquivado 16 de xullo de 2011 en Wayback Machine. Lester K. Little, ed., Plague and the End of Antiquity: The Pandemic of 541–750, Cambridge, 2006. ISBN 0-521-84639-0
- ↑ "Plague, Plague Information, Black Death Facts, News, Photos". National Geographic. Arquivado dende o orixinal o 28 de novembro de 2007. Consultado o 2008-11-03.
- ↑ New MOL Archaeology monograph: Black Death cemetery Arquivado 28 de setembro de 2009 en Wayback Machine.. Archaeology at the Museum of London.
- ↑ "Zoonotic Infections: Plague". World Health Organization. Arquivado dende o orixinal o 20-04-2009. Consultado o 5-7-2014.
- ↑ Kelley Lee (2003) "Health impacts of globalization: towards global governance". Palgrave Macmillan. p.131. ISBN 0-333-80254-3
- ↑ Taubenberger JK, Morens DM (xaneiro de 2006). "1918 Influenza: the mother of all pandemics". Emerg Infect Dis (Centers for Disease Control and Prevention (CDC)) 12 (1): 15–22. PMC 3291398. PMID 16494711. doi:10.3201/eid1201.050979. Arquivado dende o orixinal o 03 de setembro de 2011. Consultado o 03 de xuño de 2017.
- ↑ Chong, Jia-Rui (30-10-2007). "Analysis clarifies route of AIDS". Los Angeles Times. Consultado o 6-7-2014.
- ↑ "The South African Department of Health Study, 2006". Avert.org. Consultado o 2010-08-26.
- ↑ "Aids could kill 90 million Africans, says UN". Londres: Guardian. 2005-03-04. Consultado o 2010-08-26.
- ↑ "OMS |". Who.int. Arquivado dende o orixinal o 29 de abril de 2009. Consultado o 26 de abril de 2009.
Véxase tamén
![]() |
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Pandemia ![]() |
Bibliografía
- Miquel Porta, ed. Dictionary of Epidemiology. Oxford University Press. p. 179. ISBN 978-0-19-531449-6.