Parafia: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja nieprzejrzana] | [wersja przejrzana] |
→Zobacz też: linki wewn. |
|||
(Nie pokazano 46 wersji utworzonych przez 33 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{ |
{{Inne znaczenia|kościelnych jednostek organizacyjnych|[[Parafia (jednostka administracyjna)|Parafia – anglosaska jednostka administracyjna]]}} |
||
'''Parafia''' (z [[Łacina|łac.]] ''parochia''), ''probostwo'' – podstawowa jednostka organizacyjna [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]] i |
'''Parafia''' (z [[Łacina|łac.]] ''parochia, paroecia''), ''probostwo'' – podstawowa jednostka organizacyjna [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]] i innych wyznań [[chrześcijaństwo|chrześcijańskich]]. Według koncepcji [[teologia|teologicznych]] to określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest [[proboszcz]], któremu mogą pomagać inni księża [[wikariusz]]e oraz [[kapelan]]i czy [[Rezydent (ksiądz)|rezydenci]]. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest [[kościół parafialny]] ([[kościół farny|farny]]). |
||
== Historia == |
|||
Powstanie instytucji parafii wiąże się z rozprzestrzenieniem chrześcijaństwa na tereny wiejskie. |
Powstanie instytucji parafii wiąże się z rozprzestrzenieniem chrześcijaństwa na tereny wiejskie. Znaczenie i rolę parafii określił [[sobór laterański IV]] (1215). W [[Średniowiecze|średniowiecznej]] Polsce parafie obejmowały kilka lub kilkanaście wsi. Były one powiązane z własnością ziemską: właściciel, zazwyczaj świecki, utrzymywał patronat nad kościołami, co dawało mu prawo przedstawiania kandydata na plebanię (od XII w. proboszcza określano terminem „pleban”, z łac. ''plebanus''). Wierni w parafiach byli zobowiązani do różnych świadczeń, jak [[dziesięcina]] czy [[świętopietrze]]. W parafiach powstawały czasem [[Bractwo religijne|konfraternie]] wiernych, zajmujące się dobroczynnością, pokutą i modlitwą oraz zarządzaniem majątkiem parafii (tzw. ''warsztaty''). |
||
W średniowieczu parafie wypełniały wielorakie funkcje. W Polsce od XIII w. przy zamożniejszych parafiach zaczęły powstawać podstawowe szkoły parafialne, a w miastach także [[szpital]]e. W wielu krajach parafie były też traktowane jako najniższy szczebel administracji państwowej (w Polsce podział na parafie wyrugował wcześniejszy podział administracyjny na [[Opole (średniowiecze)|opola]]). |
W średniowieczu parafie wypełniały wielorakie funkcje. W Polsce od XIII w. przy zamożniejszych parafiach zaczęły powstawać podstawowe szkoły parafialne, a w miastach także [[szpital]]e. W wielu krajach parafie były też traktowane jako najniższy szczebel administracji państwowej (w Polsce podział na parafie wyrugował wcześniejszy podział administracyjny na [[Opole (średniowiecze)|opola]]). |
||
Szacuje się, że w |
Szacuje się, że na początku XIII w. w dzisiejszych granicach Polski istniało ok. 1000 parafii. Trzysta lat później było ich niemal sześciokrotnie więcej, a ok. [[1772]] roku – 4700. Według [[pallotyni|pallotyńskiego]] [[Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego|Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego]] w połowie [[2003]] roku w Polsce istniało ok. 10 050 parafii katolickich (w tym parafie zakonne). W roku 2006 liczba parafii wzrosła – według spisu pod redakcją naukową ks. Witolda Zdaniewicza SAC, ks. Sławomira Zaręby i Roberta Stępisiewicza – do 10 162; w parafiach tych działa 29 490 kapłanów, w tym 5 674 zakonników. |
||
Poza świętami obchodzonymi przez cały Kościół |
Poza świętami obchodzonymi przez cały Kościół katolicki ważnym wydarzeniem w parafii jest uroczystość odpustowa obchodzona w dniu wspomnienia jej patrona, lub w najbliższą niedzielę po tym dniu. Liczba odpustów parafialnych nie jest stała. W niektórych parafiach jest tylko jedna taka uroczystość w ciągu roku, w innych zdarza się nawet kilka odpustów parafialnych. Uczestnictwo w tej uroczystości wiąże się z możliwością uzyskania [[odpust]]u zupełnego. |
||
Jednym ze źródeł finansowania parafii są datki i darowizny przekazywane przez wiernych. Darowizny przekazywane na [[rachunek bankowy]] parafii można odliczyć od dochodu darczyńcy jako darowizny na cele [[Kult religijny|kultu religijnego]] (na realizację [[obrzęd]]ów czy innych czynności religijnych)<ref>[http://prnews.pl/analizy/zamiast-do-koperty-przelej-pieniadze-na-konto-parafii-68303.html ''Zamiast do koperty przelej pieniądze na konto parafii'' na PRNews.pl (Dostęp: 2012-01-25)].</ref>. |
|||
⚫ | |||
⚫ | Według [[Kodeks prawa kanonicznego z 1983| |
||
⚫ | |||
⚫ | Według [[Kodeks prawa kanonicznego z 1983|kodeksu prawa kanonicznego]] tworzenie parafii należy do wyłącznej kompetencji biskupa diecezjalnego (kan. 515 § 2). Ten sam kodeks w kan. 518 wyróżnia parafie terytorialne – leżące na określonym terytorium i personalne, do których należy grupa wiernych określona według obrządku, języka, narodowości, albo w inny sposób. |
||
Raz na 5 lat każda parafia powinna być zwizytowana przez biskupa diecezjalnego. Parafia powinna posiadać własną pieczęć oraz własny zbiór dokumentów (kan. 535). |
Raz na 5 lat każda parafia powinna być zwizytowana przez biskupa diecezjalnego. Parafia powinna posiadać własną pieczęć oraz własny zbiór dokumentów (kan. 535). |
||
== Inne znaczenia == |
== Inne znaczenia == |
||
* Parafia |
* Parafia – [[gmina]] kościelna, stąd z czasem w niektórych państwach świata (np. [[Andora]], [[Antigua i Barbuda]], [[Niemcy]], [[Dominika|Wspólnota Dominiki]]) mianem parafii nazywane są także podstawowe jednostki [[podział administracyjny|podziału administracyjnego]]. |
||
* Parafia ([[język angielski|ang.]] ''parish'') |
* Parafia ([[język angielski|ang.]] ''parish'') – w [[Podział administracyjny Stanów Zjednoczonych|stanie]] [[Luizjana]] w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] – odpowiednik [[hrabstwo|hrabstwa]]. |
||
* Parafia, parafka |
* Parafia, parafka – [[slang]]owe młodzieżowe określenie zamieszkiwanej [[dzielnica miasta|dzielnicy]] lub osiedla w mieście. |
||
* Parafus - [[ociemnienie]] określenie na ociemniały lud w zamierzchłej przeszłości |
|||
== Zobacz też == |
== Zobacz też == |
||
{{wikisłownik|parafia}} |
|||
{{ |
{{Wikiźródła|Encyklopedia staropolska/Administrator parafii|hasło ''Administrator parafii'' w Encyklopedii staropolskiej|tekst=nie}} |
||
* [[podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce]] |
* [[podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce]] |
||
* [[podział administracyjny Kościoła prawosławnego w Polsce]] |
* [[podział administracyjny Kościoła prawosławnego w Polsce]] |
||
* [[Struktura Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w RP]] |
|||
* [[Struktura Kościoła Katolickiego Mariawitów w RP]] |
|||
* [[parafia personalna]] |
* [[parafia personalna]] |
||
== Przypisy == |
|||
⚫ | |||
{{Przypisy}} |
|||
== Linki zewnętrzne == |
|||
[[ar:رعية]] |
|||
{{wikisłownik|msza|eucharystia}} |
|||
[[be-x-old:Парафія]] |
|||
* [https://parafia.com.pl Parafie w Polsce] |
|||
[[bs:Parohija]] |
|||
[[br:Parrez]] |
|||
{{Kontrola autorytatywna}} |
|||
[[bg:Енория]] |
|||
[[ca:Parròquia eclesiàstica]] |
|||
⚫ | |||
[[cs:Farnost]] |
|||
[[cy:Plwyf]] |
|||
[[da:Sogn]] |
|||
[[de:Kirchengemeinde]] |
|||
[[en:Parish]] |
|||
[[es:Parroquia (religión)]] |
|||
[[eo:Paroĥo]] |
|||
[[fr:Paroisse]] |
|||
[[ga:Paróiste]] |
|||
[[gv:Skeerey]] |
|||
[[ko:사목구]] |
|||
[[hr:Župa]] |
|||
[[id:Paroki]] |
|||
[[it:Parrocchia]] |
|||
[[ka:მრევლი]] |
|||
[[sw:Parokia]] |
|||
[[la:Paroecia]] |
|||
[[lb:Par]] |
|||
[[lt:Parapija]] |
|||
[[li:Parochie]] |
|||
[[hu:Plébánia]] |
|||
[[ja:小教区]] |
|||
[[nl:Parochie (kerk)]] |
|||
[[no:Sogn]] |
|||
[[nn:Sokn]] |
|||
[[nrm:Pâraisse]] |
|||
[[nds:Parish]] |
|||
[[pt:Paróquia]] |
|||
[[ru:Приход]] |
|||
[[scn:Parruccianu (parrocchia)]] |
|||
[[simple:Parish]] |
|||
[[sk:Farnosť]] |
|||
[[sl:Župnija]] |
|||
[[sr:Парохија]] |
|||
[[sh:Parohija]] |
|||
[[fi:Seurakunta]] |
|||
[[sv:Församling]] |
|||
[[uk:Парафія]] |
|||
[[vi:Giáo xứ]] |
|||
[[wa:Pårotche]] |
Aktualna wersja na dzień 01:09, 30 sty 2024
Parafia (z łac. parochia, paroecia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).
Historia
[edytuj | edytuj kod]Powstanie instytucji parafii wiąże się z rozprzestrzenieniem chrześcijaństwa na tereny wiejskie. Znaczenie i rolę parafii określił sobór laterański IV (1215). W średniowiecznej Polsce parafie obejmowały kilka lub kilkanaście wsi. Były one powiązane z własnością ziemską: właściciel, zazwyczaj świecki, utrzymywał patronat nad kościołami, co dawało mu prawo przedstawiania kandydata na plebanię (od XII w. proboszcza określano terminem „pleban”, z łac. plebanus). Wierni w parafiach byli zobowiązani do różnych świadczeń, jak dziesięcina czy świętopietrze. W parafiach powstawały czasem konfraternie wiernych, zajmujące się dobroczynnością, pokutą i modlitwą oraz zarządzaniem majątkiem parafii (tzw. warsztaty).
W średniowieczu parafie wypełniały wielorakie funkcje. W Polsce od XIII w. przy zamożniejszych parafiach zaczęły powstawać podstawowe szkoły parafialne, a w miastach także szpitale. W wielu krajach parafie były też traktowane jako najniższy szczebel administracji państwowej (w Polsce podział na parafie wyrugował wcześniejszy podział administracyjny na opola).
Szacuje się, że na początku XIII w. w dzisiejszych granicach Polski istniało ok. 1000 parafii. Trzysta lat później było ich niemal sześciokrotnie więcej, a ok. 1772 roku – 4700. Według pallotyńskiego Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego w połowie 2003 roku w Polsce istniało ok. 10 050 parafii katolickich (w tym parafie zakonne). W roku 2006 liczba parafii wzrosła – według spisu pod redakcją naukową ks. Witolda Zdaniewicza SAC, ks. Sławomira Zaręby i Roberta Stępisiewicza – do 10 162; w parafiach tych działa 29 490 kapłanów, w tym 5 674 zakonników.
Poza świętami obchodzonymi przez cały Kościół katolicki ważnym wydarzeniem w parafii jest uroczystość odpustowa obchodzona w dniu wspomnienia jej patrona, lub w najbliższą niedzielę po tym dniu. Liczba odpustów parafialnych nie jest stała. W niektórych parafiach jest tylko jedna taka uroczystość w ciągu roku, w innych zdarza się nawet kilka odpustów parafialnych. Uczestnictwo w tej uroczystości wiąże się z możliwością uzyskania odpustu zupełnego.
Jednym ze źródeł finansowania parafii są datki i darowizny przekazywane przez wiernych. Darowizny przekazywane na rachunek bankowy parafii można odliczyć od dochodu darczyńcy jako darowizny na cele kultu religijnego (na realizację obrzędów czy innych czynności religijnych)[1].
Parafia w świetle kodeksu prawa kanonicznego z 1983
[edytuj | edytuj kod]Według kodeksu prawa kanonicznego tworzenie parafii należy do wyłącznej kompetencji biskupa diecezjalnego (kan. 515 § 2). Ten sam kodeks w kan. 518 wyróżnia parafie terytorialne – leżące na określonym terytorium i personalne, do których należy grupa wiernych określona według obrządku, języka, narodowości, albo w inny sposób. Raz na 5 lat każda parafia powinna być zwizytowana przez biskupa diecezjalnego. Parafia powinna posiadać własną pieczęć oraz własny zbiór dokumentów (kan. 535).
Inne znaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Parafia – gmina kościelna, stąd z czasem w niektórych państwach świata (np. Andora, Antigua i Barbuda, Niemcy, Wspólnota Dominiki) mianem parafii nazywane są także podstawowe jednostki podziału administracyjnego.
- Parafia (ang. parish) – w stanie Luizjana w Stanach Zjednoczonych – odpowiednik hrabstwa.
- Parafia, parafka – slangowe młodzieżowe określenie zamieszkiwanej dzielnicy lub osiedla w mieście.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce
- podział administracyjny Kościoła prawosławnego w Polsce
- Struktura Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w RP
- Struktura Kościoła Katolickiego Mariawitów w RP
- parafia personalna