Wilhelm Wundt
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/W._Wundt.jpg/220px-W._Wundt.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Wilhelm_Wundt_Gravestone.jpg/220px-Wilhelm_Wundt_Gravestone.jpg)
Wilhelm Maximilian Wundt (ur. 16 sierpnia 1832 w Neckarau, zm. 31 sierpnia 1920 w Großbothen) – niemiecki psycholog i filozof, uważany za twórcę psychologii eksperymentalnej.
Psychologia
[edytuj | edytuj kod]Wundt wskazał jako zadanie dla psychologii analizowanie procesów życia duchowego metodami eksperymentalnymi, dlatego ma on ogromne znaczenie dla rozwoju psychologii naukowej. W psychologii przyjmuje pewne elementy duchowe, których dalej rozłożyć nie można[1]. Z elementów stara się rozbudować życie psychiczne na podstawie praw połączeń[2]. Za najważniejsze prawo uważa zasadę twórczej syntezy. Wyniki badań nad najprostszymi formami procesów duchowych stara się zastosować do psychologii ludów („Völkerpsychologie”). W metafizyce był zwolennikiem woluntaryzmu[3], w etyce ewolucjonizmu.
W 1879 roku Wundt założył w Lipsku słynne laboratorium psychologiczne[1]. Data ta jest uważana za początek psychologii klasycznej (eksperymentalnej).
Filozofia
[edytuj | edytuj kod]Filozofię Wundt uważał za światopogląd, który zaspokaja potrzeby umysłu oraz uczucia, a także hipotetyczne uzupełnienie nauk szczegółowych. Jego zdaniem umysł przechodzi przez trzy fazy poznania:
- początkowo operuje konkretnymi postrzeżeniami,
- następnie zastępuje postrzeżenia przez pojęcia ogólne,
- wreszcie ujmuje całość świata w światopogląd.
W trzecim etapie wychodzi poza doświadczenie budując metafizykę. Ten proces jest nieuchronny i konieczny, bo metafizyka jest potrzebą psychiczną na pewnym etapie rozwoju.
Metafizyka Wundta miała spirytualistyczny charakter: jego zdaniem świat jest zgromadzeniem istot, obdarzonych wolną wolą. Ponieważ działania tych istot powodują nieprzewidziane skutki, zatem stawiają sobie wciąż nowe cele i nowe idee („heterogenia celów”)
Wundt także zajmował się badaniami nad sferą sacrum oraz religiami[1]. Podobnie jak ewolucjoniści antropologii uważał, że i religia ma swój stadialny rozwój od form prostych do bardziej złożonych. Za pierwotną formę religii uważał animizm pierwotny, za kolejne stadium totemizm oraz manizm. Dopiero z nich wykształcona wiara w istnienie dusz dała możliwość rozwoju religii właściwej. Animizm uważał za przedreligijne stadium wiedzy. Samą religię zaś za świadomość przynależności człowieka i bytu do wyższego świata (sacrum).
Prace
[edytuj | edytuj kod]- Über den Kochsalzgehalt des Harns. Zs. Journal für praktische Chemie, H. 59, 1853, ss. 354-363
- Untersuchungen über das Verhalten der Nerven in entzündeten und degenerirten Organen. Dissertation. Georg Mohr, Heidelberg 1856
- Die Lehre von der Muskelbewegung. 1858
- Die Geschwindigkeit des Gedankens (Die Gartenlaube 1862, Heft 17, Seite 263)
- Lehrbuch der Physiologie des Menschen. Mit 137 in den Text gedruckten Holzschnitten. Enke, Erlangen 1865.
- Die physikalischen Axiome und ihre Beziehung zum Causalprincip, 1866
- Handbuch der medicinischen Physik. Mit 244 in den Text gedruckten Holzschnitten. Enke, Erlangen 1867.
- Beiträge zur Theorie der Sinneswahrnehmung. Winter, Leipzig 1862.
- Vorlesungen über die Menschen- und Thierseele. Voß, Leipzig 1863.
- Grundzüge der physiologischen Psychologie. Engelmann, Leipzig 1874.
- Untersuchungen zur Mechanik der Nerven und Nervencentren. Enke, Stuttgart 1876.
- Logik. Eine Untersuchung der Principien der Erkenntniss und der Methoden Wissenschaftlicher Forschung. Erster Band: Erkenntnisslehre. Zweiter Band. Methodenlehre. Enke, Stuttgart 1880 u. 1883.
- Essays. Engelmann, Leipzig 1885.
- Ethik. Eine Untersuchung der Tatsachen und Gesetze des sittlichen Lebens. Enke, Stuttgart 1886.
- System der Philosophie. Engelmann, Leipzig 1889.
- Grundriß der Psychologie. Engelmann, Leipzig 1896.
- Völkerpsychologie, 10 Bände, 1900 bis 1920
- Kleine Schriften, 3 Bände, 1910
- Einleitung in die Psychologie, 1911
- Probleme der Völkerpsychologie. Wiegandt, Leipzig 1911.
- Elemente der Völkerpsychologie. Grundlinien einer psychologischen Entwicklungsgeschichte der Menschheit. Kröner, Leipzig 1912.
- Reden und Aufsätze. Kröner, Leipzig 1913.
- Sinnliche und übersinnliche Welt. Kröner, Leipzig 1914.
- Über den wahrhaften Krieg. Rede gehalten in der Alberthalle zu Leipzig am 10. September 1914. Kröner, Leipzig 1914.
- Die Nationen und ihre Philosophie. Kröner, Leipzig 1915.
- Erlebtes und Erkanntes. Kröner, Stuttgart 1920.
Przekłady na język polski
[edytuj | edytuj kod]- Wstęp do filozofii, tłumacz W.M. Kozłowski, Wydawnictwo „Przeglądu Filozoficznego”, Warszawa 1902.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Witwicki 1962 ↓, s. 42.
- ↑ Witwicki 1962 ↓, s. 20.
- ↑ Witwicki 1962 ↓, s. 289.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934–1939)
- Władysław Witwicki: Psychologia. T. 1. Warszawa: PWN, 1962. OCLC 14619561.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Prace Wilhelma Wundta w bibliotece Polona
- ISNI: 000000008339077X
- VIAF: 7472991
- LCCN: n50019417
- GND: 11863562X
- NDL: 00461514
- LIBRIS: 53hlq49p1zjd1r9
- BnF: 123907493
- SUDOC: 032994850
- NLA: 35622225
- NKC: nlk20000085379
- BNE: XX1162279
- NTA: 180125656, 068476442
- BIBSYS: 90168203
- CiNii: DA00387192
- Open Library: OL162925A, OL7235974A
- PLWABN: 9810687854505606
- NUKAT: n00048377
- J9U: 987007269941905171
- PTBNP: 49981
- CANTIC: a11008714
- LNB: 000032249
- NSK: 000095714
- CONOR: 13484387
- BNC: 000092187
- ΕΒΕ: 163621
- BLBNB: 000501201
- LIH: LNB:V*130751;=BD
- Filozofowie niemieckojęzyczni
- Filozofowie współcześni
- Niemieccy filozofowie XIX wieku
- Filozofowie XX wieku
- Filozofia umysłu i kognitywistyka
- Niemieccy psycholodzy
- Niemieccy filozofowie nauki
- Urodzeni w 1832
- Zmarli w 1920
- Metodolodzy nauk społecznych
- Absolwenci Uniwersytetu w Heidelbergu
- Wykładowcy Uniwersytetu w Lipsku
- Osoby upamiętnione nazwami planetoid