Michigan – razlika između verzija

Izvor: Wikipedija
Prijeđi na navigaciju Prijeđi na pretragu
Uklonjeni sadržaj Dodani sadržaj
Autobot (razgovor | doprinosi)
m +commonscat
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
 
(Nisu prikazane 33 međuverzije 22 korisnika)
Red 1: Red 1:
{{dz}}
{{dz}}
{{SAD drzava |
{{SAD drzava |
Name = Michigan |
Name = Michigan |
Red 6: Red 5:
Zastava = Flag of Michigan.svg |
Zastava = Flag of Michigan.svg |
Grb = Michiganstateseal.jpg |
Grb = Michiganstateseal.jpg |
Map = Map of USA highlighting Michigan.png |
Map = Michigan in United States.svg |
Nadimak = Wolverine State, Great Lakes State |
Nadimak = Wolverine State, Great Lakes State |
Glavni grad = [[Lansing, Michigan|Lansing]] |
Glavni grad = [[Lansing, Michigan|Lansing]] |
Najveći grad = [[Detroit]] |
Najveći grad = [[Detroit]] |
Guverner = [[Jennifer Granholm]] |
Guverner = [[Rick Snyder]] |
Poštanska kratica = MI |
Poštanska kratica = MI |
Službeni jezik = engleski |
Službeni jezik = engleski |
Površina = 250.941 |
Površina = 250,493 |
Kopnena površina = 147.255 |
Kopnena površina = 147.255 |
Vodena površina = 103.687 |
Vodena površina = 103.687 |
Popis = [[2008]]. |
Popis = [[2008]]. |
Broj stanovnika = 10.045.697 |
Broj stanovnika = 9,928,300 |
Gustoća naseljenosti = 67,55/ |
Gustoća naseljenosti = 67.1 |
Poredak = 26. |
Poredak = 26. |
Datum = [[26. siječnja]] [[1837]] |
Datum = [[26. 1.|26. siječnja]] [[1837]] |
Vremenska zona = Eastern : UTC-5/-4 |
Vremenska zona = Eastern : UTC-5/-4 |
Zemljopisna širina = 41°41'N - 47°30'N |
Zemljopisna širina = 41°41'N - 47°30'N |
Red 26: Red 25:
Širina = 385 |
Širina = 385 |
Dužina = 790 |
Dužina = 790 |
Najviša visina = 603 |
Najviša visina = [[Mount Arvon]] [[603]] |
Najniža visina = 174 |
Najniža visina = [[Lake Erie]] [[174]] |
ISO kod = US-MI |
ISO kod = US-MI |
Website = www.michigan.gov
Website = www.michigan.gov
}}
}}
'''Mičigen''' ({{Jez-engl|Michigan}}, [[Međunarodna fonetska abeceda|IPA]] ˈmɪʃɨɡən), [[Savezne države SAD|savezna je država]] na [[Srednji zapad|srednjem zapadu]] [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]]. Mičigen je država regiona [[Velika jezera|Velikih jezera]]. Ime potiče od naziva [[Mičigen (jezero)|Mičigen jezera]], čije ime je francuska adaptacija [[Čipeva jezik|čipeva]] reči ''mišigama'', što znači „velika voda“ ili „veliko jezero“.<ref name="MiB-pdf">{{cite web |url=http://www.michigan.gov/documents/hal_lm_MiB_156795_7.pdf |title=Mičigen ukratko: Informacije o državi Mičigen |accessdate = 28. 11. 2006. |format=PDF |publisher=Michigan.gov}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.freelang.net/online/ojibwe.php?lg=gb|title=Freelang Ojibwe Dictionary |publisher=Freelang.net}}</ref>

Deveta je najmnogoljudnija država [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] (9.883.360, popis iz 2012) i jedanaesta (250,493 km²) od pedeset najvećih. Glavni grad je [[Lansing]] (114.297, popis iz 2010), a najveći [[Detroit]] (713.777, po popisu iz 2010).

Sastoji se od dva [[Poluostrvo|poluostrva]] (Gornje i Donje), koja razdvaja kanal [[Makinak]], dugačak 8 km. Poluostrva su povezana [[Makinak mostom]]. Četiri od pet Velikih jezera nalaze se u Mičigenu. Takođe ima čak 64.980 jezera i [[bara]].<ref>{{cite web |url=http://www.michigandnr.com/PUBLICATIONS/PDFS/ifr/ifrlibra/technical/reports/2004-2tr.pdf |title=Compilation of Databases on Michigan Lakes |accessdate = 18. 4. 2009. |publisher=[[Michigan Department of Natural Resources]]}}</ref>

Mičigen ima najdužu slatkovodnu obalu od bilo koje političke jedinice u svetu, graniči se sa četiri od ukupno pet Velikih jezera, plus sa jezerom [[Sent Kler (jezero)|Sent Kler]].<ref>[http://coastalmanagement.noaa.gov/mystate/mi.html NOAA Office of Ocean and Coastal Resource Management: My State: Michigan<!-- Bot generated title -->]</ref> [[2005]]. godine, Mičigen je bio rangiran treći po broju rekreativnih čamaca, iza [[Kalifornija|Kalifornije]] i [[Florida|Floride]].<ref>[http://www.discoverboating.com/info/pressrelease.aspx?id=14361 Press Release: The States of Boating: Report Shows Where Americans Take to the Water Most<!-- Bot generated title -->]</ref> Mičigen ima ukupno 64.980 unutrašnjih jezera.<ref>{{cite web |url=http://www.michigandnr.com/PUBLICATIONS/PDFS/ifr/ifrlibra/technical/reports/2004-2tr.pdf |title=Compilation of Databases on Michigan Lakes |accessdate = 18. 4. 2009. |format=PDF |publisher=MichiganDNR.com}}</ref>

Mičigen je jedina država koja se u potpunosti sastoji od dva poluostrva, od [[Donje Mičigen poluostrvo|donjeg]] i [[Gornje Mičigen poluostrvo|gornjeg]] poluostrva.

== Poreklo imena ==
[[Datoteka:Grand-Lake-River.png|mini|Velika jezera]]
[[Datoteka:Michigan 90.jpg|mini|Karta Mičigena]]
[[Ime]] je dobila po francuskoj verziji čipevjanske reči ''-{mishigamaa}-'', što znači „Velika voda“ ili „Ogromno jezero“.<ref name=autogenerated2>{{cite web|url=http://www.michigan.gov/documents/hal_lm_MiB_156795_7.pdf |title=Michigan in Brief: Information About the State of Michigan |accessdate= November 28, 2006 |publisher=Department of History, Arts and Libraries}}</ref>

== Geografske odlike ==
Mičigen se sastoji od dva [[Poluostrvo|poluostrva]] koja leže između 82°30' i 90°30' zapadne geografske dužine i odvojene su kanalom [[Makinak]]. Sa izuzetkom dva mala dela koji se prazne rekom [[Misisipi (reka)|Misisipi]] putem do reke [[Viskonsin]] na gornjem poluostrvu i do [[Kanaki-Ilionis]] reke na donjem poluostrvu, Mičigen se prazni vododelnicom Velikog jezera [[Sen Loren|St. Lorens]] i jedina je država koja se tako prazni.

Gornje poluostrvo je prekirveno šumama i i na zapadu se odlikuje planinskim reljefom. [[Porkupinske planine]] su deo jednog od najstarijih planinskih venaca na planeti i visoke 610 metara. Najveći vrh države nalazi se na [[Hjuron (Mičigen)|Hjuronu]] severozapadno od [[Market (Mičigen)|Marketa]] i to je [[Maunt Arvon]] visok 603 m. Ovo poluostrvo je veliko kao [[Konektikat]], [[Delaver]], [[Masačusets]] i [[Roud Ajland]] zajedno, ali ima manje od 330.000 [[stanovništvo|stanovnika]].

Donje poluostrvo u obliku je [[Rukavac|rukavca]]. Udaljeno je 446 km od severa pa do juga i 314 km od istoka do zapada. Najviša tačka je na Brajan Hilu i visoka je 520 m, a najniža je u niziji jezera [[Iri (jezero)|Iri]] (174m).

=== Položaj ===
Mičigen se sastoji od dva poluostrva koja se leže između 82°30' i 90°30' zapadne geografske dužine i odvojene su kanalom Makinak. Nalazi se u severoistočnom delu [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] na granici sa [[Kanada|Kanadom]].

=== Reljef i klima ===
Mičigen ima [[kontinentalna klima|kontintentalnu klimu]], iako postoje dva različita regiona. U južnim i centralnim delovima Donjeg poluostrva je toplija klima, sa toplim letima i hladnim zimama. Severni deo Donjeg polostrva i celo Gornje polostrvo ima oštriju klimu sa toplim, ali kratkim [[leta|letima]] i dugačkim hladnim do veoma oštrim [[Zima|zimama]]. U nekim delovima države prosečna temperatura od decembra do februara je ispod nule, a u severnijim delovima i do početka marta. U Misisipiju u proseku pada 75 do 100 cm [[snijeg|snega]] godišnje, ali u nekim delovima padne i do 400 cm.<ref>{{cite web |url=http://www.crh.noaa.gov/apx/snow/snowfallAvg.php |title=Mean Annual Snowfall |author= NWS Gaylord Region |date = 31. 8. 2010. |publisher=National Weather Service}}</ref> Najveća temperatura bila 44&nbsp;°C u [[Majo (Mičigen)|Majou]] 13. jula 1936. godine, a najniža je zabeležena 9. februara 1934. godine kada je u [[Vanderbilt (Mičigen)|Vanderbiltu]] bilo -46&nbsp;°C.

U celoj državi godišnje bude oko trideset snažnih oluja. Mogu biti oštre, pogotovo u južnim delovima države. U proseku godišnje bude oko 17 [[Tornado|tornada]], do kojih dođe najčešće u južnim delovima države, dok su u na Gornjem poluostvu tornadi retkost.<ref name="Thunderstorm hazards">{{cite web |url=http://www.srh.noaa.gov/key/HTML/tstmhazards.htm |title=Thunderstorm hazards |publisher=srh.noaa.gov |accessdate=November 1, 2006 |archivedate=2006-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061015060809/http://www.srh.noaa.gov/key/HTML/tstmhazards.htm |deadurl=yes }}</ref>

=== Hidrografija ===
[[Datoteka:Michigan Basin 2.jpg|mini|Basen Mičigena]]
U državi imali veliki broj jezera i ostrva uz njih. Čuvena Velika jezera su [[Iri (jezero)|Iri]], [[Hjuron (jezero)|Hjuron]], [[Mičigen (jezero)|Mičigen]] i [[Gornje jezero]], a ostrva su [[Severni Manitou|Severni]] i [[Južni Manitou]], [[Biver (ostrvo)|Biver]] i [[Televizijska kompanija Foks|Foks]] na jezeru Mičigen; [[Rojal (Ilinois)|Rojal]] i [[Grande]] na Superioru, zatim Market, Bojs Blank i Makinak na jezeru Huron.

Reke u državi su male, kratke i plitke i retko pogodne za plovidbu. Najpoznatije su [[Detroit (reka)|Detroit]], [[Sent Meri (reka)|Sent Meri]] i [[Sent Kler (reka)|Sent Kler]] koje spajaju grupu velikih ostrva i veliki broj reka koje utiču u sama Velika jezera.

Mičigen ima drugu najdužu obalu u SAD, ukupno dužine 5.292 km.{{činjenica}}<!--mrtva veza do 10. 01. 2014.-->

U državi postoji 11.037 kopnenih voda i još Velika jezera koja zauzimaju ukupno 99.910 km². U bilo kom delu Mičigena da se nerka osoba nalazi, u najgorem slučaju udasljena je svega 10 km od izvora vode ili 137 km od nekog od Velikih jezera.{{činjenica}}<!--mrtva veza do 10. 01. 2014.-->

== Istorija ==
Kada su prvi [[Evropa|Evropljani]] došli, najmnogobrojniji narod bili su [[Algonkvin (narod)|Algonkvinci]], među koje spada narod [[Odžibva]] (na francuskom Čipeva), [[Otava (narod)|Otava]] i [[Potavotomi (narod)|Potavotomi]]. Ova tri naroda živela su u miru u savezu, zvanom [[Savez tri vatre]]. Najbrojniji su bili pripadnici Odžibva, kojih je bilo između ''25,000'' i ''35,000''.

Narod Odžibva naseljavao je gornje poluostrvo, severni i centralni Mičigen, [[Ontario]], severni [[Viskonsin]], južnu [[Manitoba|Manitobu]] i severne i centralne delove [[Minesota|Minesote]]. Narod Otava živeo je južno od kanala Makinak u severnim, zapadnim i južnim delovima Mičigena, takođe i u južnom Ontariju, severnom [[Ohajo|Ohaju]] i istočnom Viskonsinu. Potavatomi su živeli u južnom i zapadnom Mičigenu, severnoj i centralnoj [[Indijana|Indijani]], severnom [[Ilinois]]u, južnom Viskonsinu i južnom Ontariju.

Tokom [[Američki rat za nezavisnost|Američkog revolucionarnog rata]] (1775–1783), Detroit je bio centar za dobavljanje namirnica [[Britanska vojska|Britanske vojske]]. Većina stanovnika bili su Francuski Kanađani i Indijanci i bili su u savezu sa Francuskom. Po dogovoru iz 1794. godine, [[Kraljevstvo Velika Britanija|Britanci]] su potpuno napustili Detroit i Mičigen 1796. godine. Gornje poluostrvo i [[Dramondska ostrva]] tek su [[1818]]. i [[1847]]. došli pod punu kontrolu SAD.

== Demografija ==
[[Datoteka:Michigan population map.png|mini|Rasprostranjenost stanovništva u Mičigenu]]
Prema popisnom zavodu SAD, Mičigen je imao 9.938.444 stanovnika u aprilu 2000. godine, dok je po popisu iz 2010, u državi živelo 9.883.635 stanovnika, što je znači da je Mičigen jedina savezna država u kojoj se broj stanovnika smanjio u pomenutoj deceniji.<ref name=PopEstUS>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/data/state/totals/2012/index.html|title=Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2012|work=2012 Population Estimates|publisher=[[United States Census Bureau]], Population Division|date=December 2012|accessdate = 20. 12. 2012.}}</ref>
Godine 2010. u Mičigenu je živelo 592,212 stanovnika rođenih u inostranstvu ili 6% od ukupnog broja.

Prema popisu u Mičigenu živi:
* [[Beli Amerikanci|Belih Amerikanaca]]: 78,9 % (2,3 % Latinosi i 76,6 % ostali)
* [[Afroamerikanci|Afroamerikanaca]]: 14,2 %
* [[Američki starosedeoci|Indijanaca]]: 0,6 %
* [[Azijski Amerikanci|Azijskih Amerikanaca]]: 2,4 %
* Ostalih rasa: 1,5 %
* [[Australijski Amerkinaci|Australijskih Amerkinaca]]: < 0,1 %
* Mešovitih: 2,3 %

Deset najmnogoljudnijih [[manjina]] u Mičigenu su:
* [[Nemci]] (22,3 %)
* [[Irci]] (11,9 %)
* [[Englezi]] (10,1 %)
* [[Poljaci]] (9,0 %)
* [[Francuzi]] ili [[Francuski Kanađani]] (6,7 %)
* [[Holanđani]] (5,1%)
* [[Škoti]] (2,4 %)
* [[Šveđani]] (1,7 %)

== Privreda ==
Biro za ekonomsku analizu procenio je 2010. godine [[bruto državni proizvod]] Mičigena na 384,1 B.<ref>{{cite web|title=GDP by State|url=http://greyhill.com/gdp-by-state|publisher=Greyhill Advisors|accessdate = 7. 9. 2011.}}</ref> U aprilu 2013. godine, stopa nezaposlenosti bila je ''8.4%''. <ref>{{cite web |url=http://www.bls.gov/lau/ |publisher=Bls.gov |title=Local Area Unemployment Statistics}}</ref>

[[Dženeral motors|GM]] i [[Ford]], dve najveće [[preduzeće|kompanije]] u Mičigenu, u top 10 su firmi po [[prihod]]u u celom SAD.<ref>{{cite news |last=Sloan|first=Allan|date = 10. 4. 2007. |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/04/09/AR2007040901262.html |title=GM's High-Performance Pension Machine |work= Washington Post |pages=D02}}</ref> GM i Ford su od 2009. godine započeli strukturnu reorganizaciju nakon pada berzi početkom [[2000e|2000-ih]] godina. Postigli su dogovor sa unijom ujedinjenih autoradnika i tim dogovorom porasla je prerađivačka industrija u državi na 6,6 % od 2001. do 2006.<ref name=autogenerated1>{{cite web |author=Staff |publisher=National Association of Manufacturers |date=February 2008 |url=http://www.nam.org/~/media/Files/State_Data/Michigan.ashx |title=Facts about Michigan Manufacturing |accessdate=17. 6. 2009. |archivedate=2008-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081023020928/http://www.nam.org/~/media/Files/State_Data/Michigan.ashx |deadurl=yes }}</ref>, ali je problem bila visoka cena nafte nakon ekonomske krize 2008. godine.

Od 2002. godine Mičigen je četvrti u SAD po broju radnika u [[visoka tehnologija|visokoj tehnologiji]]. Ukupno ih je 568.000, od čega 70.000 radi u [[automobilska industrija|automobilskoj industriji]].<ref name=MEDCHiTech>{{cite web|date=November 16, 2002|author=Jennifer Kopp-Owens|publisher=Michigan Economic Development Corporation|year=2009|url=http://www.michiganadvantage.org/Press-Releases/Michigan-The-High-Technology-Automotive-State/|title=Michigan: The High-Technology Automotive State|accessdate=21. 2. 2013.|archive-date=2013-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20130110202105/http://www.michiganadvantage.org/Press-Releases/Michigan-The-High-Technology-Automotive-State/}}</ref> Treći su po ukupnoj potrošnji na istraživanju i razvoju u SAD, a taj razvoj i istraživanja se uglavnom vrše za [[Automobil|automobile]], na kojima su zaradili više od svake države u SAD.

Mičigen je bio treći u državi po novim radnim mestima i povećavanju broja istih<ref>{{cite press release |author= Staff |publisher=Michigan Economic Development Corporation |year=2005|url=http://www.globeinvestor.com/servlet/ArticleNews/print/PRNEWS/20050303/2005_03_03_12_0813_1322091 |title=Michigan#2 in the Nation for New Corporate Facilities and Expansions in 2004}}</ref>, međutim kriza krajem 2000-ih godina usporila je [[privreda Sjedinjenih Američkih Država|ekonomiju]] u državi. Automobilska industrija u Detoritu, dobila je 1.36 B iz američkog ministarstva za energetiku, za proizvodnju [[elektronska vozila|elektronskih vozila]], od koje se očekuje da odmah otvori 6.800 novih radnih mesta, a do 2020. godine očekuje se čak 40.000''.

Aerodrom Metropolit u Detroitu jedan je od najnovijih proširenih aerodroma u SAD, a uz to jedan je od najmodernijih i najvećih. Država vodi u SAD po kreativnosti posla od 2010. godine. <ref>{{cite web |last=Headapohl|first=Jackie|title=Michigan led the nation in job creation improvement in 2010 |url=http://www.mlive.com/jobs/index.ssf/2011/02/michigan_led_the_nation_in_job_creation.html |work= MLive |publisher=[[Booth Newspapers]] |accessdate = 8. 3. 2011. |date = 28. 2. 2011.}}</ref>

== Politika i administracija ==
[[Datoteka:Michigan State Senate 2013-2015.png|mini|Slika Mičigenskog senata od 2013. do 2015. godine]]
Vlada države podeljena je na tri [[nivo]]a - saveznu, okružnu i opštinsku [[vlast]]. Okruzi su [[administrativna jedinica|administrativne jedinice]] države, a opštine su administrativne jedinice okruga. Okrug i opiština vrše jurisdikcije, kao što je predviđeno zakonom. U Mičigenu postoji 83 okruga.

Glasači biraju između dve glavne [[politička partija|stranke]], ko će biti na vlasti. Republikanski guverner [[Džon Engler]] tri puta je bio izabran u periodu od 1991. do 2003. godine, a posle njega 3 puta izabrana je [[Dženifer Granholm]], guvernerka demokrata od 2003. do 2011. godine. Republikanska partija trenutno drži većinu u domu i senatu 'Mičigena. Stanovništvo je podržalo izbor republikanaca [[Ronald Regan|Ronalda Regana]] i [[Džordž V. Buš|Džordža Buša]] za predsednika. Trenutni guverner je republikanac [[Rik Snajder]] i na vlasti je od 2011.

[http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=MI USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Michigan]


'''Michigan''' je [[SAD|američka]] savezna država u regiji [[Srednji Zapad (SAD)|Srednji Zapad]]. Michigan se nalazi na dva poluotoka, na obali četiri od pet [[Velika jezera|Velikih jezera]], a prema procjeni iz 2008. broji 10.045.697 stanovnika


== Okruzi (Counties) ==
== Okruzi (Counties) ==
Red 38: Red 125:


== Najveći gradovi ==
== Najveći gradovi ==

{| {{prettytable}}
{| {{prettytable}}
! bgcolor="#E0E0E0" rowspan="2" | Grad
! bgcolor="#E0E0E0" rowspan="2" | Grad
Red 77: Red 163:
| align="right" |116.941
| align="right" |116.941
|-
|-
|[[Ann Arbor, Michigan|Ann Arbor]]
|[[Ann Arbor]]
|Washtenaw
|Washtenaw
| align="right" |114.024
| align="right" |114.024
Red 173: Red 259:
|-
|-
|}
|}
{{Popis-okruga-SAD|{{PAGENAME}}}}
{{podjela SAD}}
{{commonscat|Michigan}}


== Reference ==
[[Kategorija:Michigan| ]]
{{reflist|2}}


== Literatura ==
[[af:Michigan]]
{{refbegin|2}}
[[an:Michigan]]
* {{Cite book |ref= harv|last=Bald|first= F. Clever |title=Michigan in Four Centuries |url= https://archive.org/details/isbn_9780060002404|year=1961|location= New York |publisher=Harper |oclc= 478659}}
[[ang:Michigan]]
* {{Cite book |ref= harv|last1=Browne|first1= William P. |first2=Kenneth|last2=VerBurg|title=Michigan Politics & Government: Facing Change in a Complex State |url= https://archive.org/details/isbn_9780803260887|publisher=University of Nebraska Press |year=1995|lastauthoramp=y |isbn=9780803212091 |location= Lincoln, NE}}
[[ar:ميشيغان]]
* {{Cite book |ref= harv|author= Bureau of Business Research |publisher=Wayne State University |title=Michigan Statistical Abstract |year=1987}}
[[arc:ܡܫܝܓܢ]]
* {{Cite book |ref= harv|last1=Dunbar|first1= Willis F. |first2= George S. |last2=May|title=Michigan: A History of the Wolverine State |year=1995|url=http://www.amazon.com/dp/0802870554 |lastauthoramp=y}}
[[arz:ميشيجان]]
* {{Cite book |ref= harv|last=Press|first=Charles|coauthors= et al. |title=Michigan Political Atlas |year=1984}}
[[ast:Michigan]]
* {{Cite book |ref= harv|last=Rich|first=Wilbur|title=Coleman Young and Detroit Politics: From Social Activist to Power Broker |url= https://archive.org/details/colemanyoungdetr0000rich_b3q0|publisher=Wayne State University Press |year=1989|location= Detroit |isbn=9780814320938}}
[[az:Miçiqan (ştat)]]
* {{Cite book |ref= harv|last=Rubenstein|first= Bruce A. |first2= Lawrence E. |last2=Ziewacz|title=Michigan: A History of the Great Lakes State |url= https://archive.org/details/michiganhistoryo0000rube_u2b7|edition= 4th |year=2008|location= Wheeling, IL |publisher=Harlan Davidson |isbn=9780882952574 |lastauthoramp=y}}
[[bat-smg:Mėčėgans]]
* {{Cite book |ref= harv|editor-last=Sisson|editor-first= Richard |editor2-first= Christian K. |editor2-last=Zacher|editor3-first= Andrew R.L. |editor3-last=Cayton|title=The American Midwest: An Interpretive Encyclopedia |year=2006|location= Bloomington, IN |publisher=Indiana University Press |isbn=9780253348869 |lastauthoramp=y}}
[[bcl:Michigan]]
* {{Cite book |ref= harv|last=Weeks|first=George|first2= Robert D. |last2=Kirk|first3= Paula L. |last3=Blanchard|first4=Don|last4=Weeks|title=Stewards of the State: The Governors of Michigan |url= https://archive.org/details/stewardsofstateg0000week|location= Ann Arbor, MI |publisher=Historical Society of Michigan |year=1987|isbn=9780961434427 |lastauthoramp=y}}
[[be:Штат Мічыган]]
{{refend}}
[[be-x-old:Мічыган]]
{{Refend}}
[[bg:Мичиган]]

[[bi:Michigan]]
== Spoljašnje veze ==
[[bn:মিশিগান]]
{{Commonscat|Michigan}}
[[bo:མི་ཅི་གྷན།]]
{{portal|SAD}}
[[bpy:মিশিগান]]
* [http://www.michigan.gov/ Zvaničan sajt]
[[br:Michigan]]
* [http://www.infomi.com/city/ Mičigen info, detaljne informacije o 630 gradova]
[[bs:Michigan]]
* [http://www.michigan.org/ Zvaničan turistički sajt Mičigena]
[[ca:Michigan]]
* [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MI Energy Data & Statistics for Michigan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229134254/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MI |date=2010-12-29 }}
[[ckb:میشیگان]]
* [http://www.michmarkers.com/ Michigan Historic Markers]
[[cs:Michigan]]
* [http://www.hsmichigan.org/ Historical Society of Michigan]
[[cv:Мичиган]]
* [http://clarke.cmich.edu/ Clarke Historical Library, Central Michigan University, Bibliographies for Michigan by region, counties, etc.].
[[cy:Michigan]]
* [http://www.loc.gov/rr/program/bib/states/michigan/ Michigan State Guide from the Library of Congress]
[[da:Michigan]]
* [http://www.ers.usda.gov/statefacts/mi.htm Michigan State Fact Sheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622032043/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MI.HTM |date=2012-06-22 }} from the U.S. Department of Agriculture
[[de:Michigan]]
[[diq:Michigan]]
* [http://www.mml.org/ The Michigan Municipal League]

[[el:Μίσιγκαν]]
{{Podjela SAD}}
[[en:Michigan]]

[[eo:Miĉigano]]
[[Kategorija:Michigan| ]]
[[es:Míchigan]]
[[Kategorija:Američke savezne države]]
[[et:Michigan]]
[[eu:Michigan]]
[[fa:میشیگان]]
[[fi:Michigan]]
[[fo:Michigan]]
[[fr:Michigan]]
[[frp:Mich·igan]]
[[frr:Michigan]]
[[fy:Michigan]]
[[ga:Michigan]]
[[gag:Michigan]]
[[gd:Michigan]]
[[gl:Míchigan - Michigan]]
[[gn:Michigan]]
[[gv:Michigan]]
[[hak:Me̍t-hiet-kîn]]
[[haw:Mikikana]]
[[he:מישיגן]]
[[hi:मिशिगन]]
[[hif:Michigan]]
[[hr:Michigan]]
[[ht:Michigàn]]
[[hu:Michigan]]
[[hy:Միչիգան]]
[[id:Michigan]]
[[ig:Michigan]]
[[ik:Michigan]]
[[io:Michigan]]
[[is:Michigan]]
[[it:Michigan]]
[[ja:ミシガン州]]
[[jv:Michigan]]
[[ka:მიჩიგანი (შტატი)]]
[[ko:미시간 주]]
[[ks:मिशिगन]]
[[ku:Michigan]]
[[kw:Michigan]]
[[la:Michigania]]
[[lad:Michigan]]
[[li:Michigan]]
[[lij:Michigan]]
[[lmo:Michigan]]
[[lt:Mičiganas]]
[[lv:Mičigana]]
[[mg:Michigan]]
[[mi:Michigan]]
[[mk:Мичиген]]
[[ml:മിഷിഗൺ]]
[[mn:Мичиган]]
[[mr:मिशिगन]]
[[mrj:Мичиган]]
[[ms:Michigan]]
[[my:မီချီဂန်ပြည်နယ်]]
[[nah:Michigan]]
[[nds:Michigan]]
[[nl:Michigan]]
[[nn:Michigan]]
[[no:Michigan]]
[[nv:Míshigin Hahoodzo]]
[[oc:Michigan]]
[[os:Мичиган]]
[[pam:Michigan]]
[[pl:Michigan]]
[[pms:Michigan]]
[[pnb:مشیگن]]
[[pt:Michigan]]
[[qu:Michigan suyu]]
[[rm:Michigan]]
[[ro:Michigan]]
[[ru:Мичиган]]
[[scn:Michigan]]
[[sco:Michigan]]
[[simple:Michigan]]
[[sk:Michigan]]
[[sl:Michigan]]
[[sq:Michigan]]
[[sr:Мичиген (држава)]]
[[sv:Michigan]]
[[sw:Michigan]]
[[ta:மிச்சிகன்]]
[[te:మిషిగన్]]
[[th:รัฐมิชิแกน]]
[[tl:Misigan]]
[[tr:Michigan]]
[[tt:Мичиган (штат)]]
[[ug:Michigan Shitati]]
[[uk:Мічиган (штат)]]
[[ur:مشی گن]]
[[uz:Michigan]]
[[vec:Michigan]]
[[vi:Michigan]]
[[vo:Michigan]]
[[war:Michigan]]
[[xal:Мичиигн]]
[[yi:מישיגן]]
[[yo:Michigan]]
[[zh:密歇根州]]
[[zh-min-nan:Michigan]]

Aktualna verzija na datum 16 august 2024 u 12:41

Ovo je glavno značenje pojma Michigan. Za druga značenja, v. Michigan (razvrstavanje).
State of Michigan
Zastava savezne države Michigan Grb savezne države Michigan
Nadimak: Wolverine State, Great Lakes State
Karta SAD-a s istaknutom saveznom državom Michigan
Glavni grad Lansing
Najveći grad Detroit
Guverner Rick Snyder
Službeni jezik engleski
Površina 250,493 km²
 - Kopno 147.255 km²
 - Voda 103.687 km²
Stanovništvo (2008.)
 - Broj 9,928,300
 - Gustoća 67.1/km²
Proglašenje saveznom državom SAD-a
 - Datum 26. siječnja 1837
 - Poredak 26.
Vremenska zona Eastern : UTC-5/-4
Geografska širina 41°41'N - 47°30'N
Geografska dužina 82°26'W - 90°31'W
Širina 385 km
Dužina 790 km
Visina
 - Najviša Mount Arvon 603 m
 - Najniža Lake Erie 174 m
Kratice
 - Poštanska MI
 - ISO 3166-2 US-MI
Internet stranica www.michigan.gov

Mičigen (engl. Michigan, IPA ˈmɪʃɨɡən), savezna je država na srednjem zapadu Sjedinjenih Američkih Država. Mičigen je država regiona Velikih jezera. Ime potiče od naziva Mičigen jezera, čije ime je francuska adaptacija čipeva reči mišigama, što znači „velika voda“ ili „veliko jezero“.[1][2]

Deveta je najmnogoljudnija država SAD (9.883.360, popis iz 2012) i jedanaesta (250,493 km²) od pedeset najvećih. Glavni grad je Lansing (114.297, popis iz 2010), a najveći Detroit (713.777, po popisu iz 2010).

Sastoji se od dva poluostrva (Gornje i Donje), koja razdvaja kanal Makinak, dugačak 8 km. Poluostrva su povezana Makinak mostom. Četiri od pet Velikih jezera nalaze se u Mičigenu. Takođe ima čak 64.980 jezera i bara.[3]

Mičigen ima najdužu slatkovodnu obalu od bilo koje političke jedinice u svetu, graniči se sa četiri od ukupno pet Velikih jezera, plus sa jezerom Sent Kler.[4] 2005. godine, Mičigen je bio rangiran treći po broju rekreativnih čamaca, iza Kalifornije i Floride.[5] Mičigen ima ukupno 64.980 unutrašnjih jezera.[6]

Mičigen je jedina država koja se u potpunosti sastoji od dva poluostrva, od donjeg i gornjeg poluostrva.

Poreklo imena

[uredi | uredi kod]
Velika jezera
Karta Mičigena

Ime je dobila po francuskoj verziji čipevjanske reči mishigamaa, što znači „Velika voda“ ili „Ogromno jezero“.[7]

Geografske odlike

[uredi | uredi kod]

Mičigen se sastoji od dva poluostrva koja leže između 82°30' i 90°30' zapadne geografske dužine i odvojene su kanalom Makinak. Sa izuzetkom dva mala dela koji se prazne rekom Misisipi putem do reke Viskonsin na gornjem poluostrvu i do Kanaki-Ilionis reke na donjem poluostrvu, Mičigen se prazni vododelnicom Velikog jezera St. Lorens i jedina je država koja se tako prazni.

Gornje poluostrvo je prekirveno šumama i i na zapadu se odlikuje planinskim reljefom. Porkupinske planine su deo jednog od najstarijih planinskih venaca na planeti i visoke 610 metara. Najveći vrh države nalazi se na Hjuronu severozapadno od Marketa i to je Maunt Arvon visok 603 m. Ovo poluostrvo je veliko kao Konektikat, Delaver, Masačusets i Roud Ajland zajedno, ali ima manje od 330.000 stanovnika.

Donje poluostrvo u obliku je rukavca. Udaljeno je 446 km od severa pa do juga i 314 km od istoka do zapada. Najviša tačka je na Brajan Hilu i visoka je 520 m, a najniža je u niziji jezera Iri (174m).

Položaj

[uredi | uredi kod]

Mičigen se sastoji od dva poluostrva koja se leže između 82°30' i 90°30' zapadne geografske dužine i odvojene su kanalom Makinak. Nalazi se u severoistočnom delu SAD na granici sa Kanadom.

Reljef i klima

[uredi | uredi kod]

Mičigen ima kontintentalnu klimu, iako postoje dva različita regiona. U južnim i centralnim delovima Donjeg poluostrva je toplija klima, sa toplim letima i hladnim zimama. Severni deo Donjeg polostrva i celo Gornje polostrvo ima oštriju klimu sa toplim, ali kratkim letima i dugačkim hladnim do veoma oštrim zimama. U nekim delovima države prosečna temperatura od decembra do februara je ispod nule, a u severnijim delovima i do početka marta. U Misisipiju u proseku pada 75 do 100 cm snega godišnje, ali u nekim delovima padne i do 400 cm.[8] Najveća temperatura bila 44 °C u Majou 13. jula 1936. godine, a najniža je zabeležena 9. februara 1934. godine kada je u Vanderbiltu bilo -46 °C.

U celoj državi godišnje bude oko trideset snažnih oluja. Mogu biti oštre, pogotovo u južnim delovima države. U proseku godišnje bude oko 17 tornada, do kojih dođe najčešće u južnim delovima države, dok su u na Gornjem poluostvu tornadi retkost.[9]

Hidrografija

[uredi | uredi kod]
Basen Mičigena

U državi imali veliki broj jezera i ostrva uz njih. Čuvena Velika jezera su Iri, Hjuron, Mičigen i Gornje jezero, a ostrva su Severni i Južni Manitou, Biver i Foks na jezeru Mičigen; Rojal i Grande na Superioru, zatim Market, Bojs Blank i Makinak na jezeru Huron.

Reke u državi su male, kratke i plitke i retko pogodne za plovidbu. Najpoznatije su Detroit, Sent Meri i Sent Kler koje spajaju grupu velikih ostrva i veliki broj reka koje utiču u sama Velika jezera.

Mičigen ima drugu najdužu obalu u SAD, ukupno dužine 5.292 km.[nedostaje referenca]

U državi postoji 11.037 kopnenih voda i još Velika jezera koja zauzimaju ukupno 99.910 km². U bilo kom delu Mičigena da se nerka osoba nalazi, u najgorem slučaju udasljena je svega 10 km od izvora vode ili 137 km od nekog od Velikih jezera.[nedostaje referenca]

Istorija

[uredi | uredi kod]

Kada su prvi Evropljani došli, najmnogobrojniji narod bili su Algonkvinci, među koje spada narod Odžibva (na francuskom Čipeva), Otava i Potavotomi. Ova tri naroda živela su u miru u savezu, zvanom Savez tri vatre. Najbrojniji su bili pripadnici Odžibva, kojih je bilo između 25,000 i 35,000.

Narod Odžibva naseljavao je gornje poluostrvo, severni i centralni Mičigen, Ontario, severni Viskonsin, južnu Manitobu i severne i centralne delove Minesote. Narod Otava živeo je južno od kanala Makinak u severnim, zapadnim i južnim delovima Mičigena, takođe i u južnom Ontariju, severnom Ohaju i istočnom Viskonsinu. Potavatomi su živeli u južnom i zapadnom Mičigenu, severnoj i centralnoj Indijani, severnom Ilinoisu, južnom Viskonsinu i južnom Ontariju.

Tokom Američkog revolucionarnog rata (1775–1783), Detroit je bio centar za dobavljanje namirnica Britanske vojske. Većina stanovnika bili su Francuski Kanađani i Indijanci i bili su u savezu sa Francuskom. Po dogovoru iz 1794. godine, Britanci su potpuno napustili Detroit i Mičigen 1796. godine. Gornje poluostrvo i Dramondska ostrva tek su 1818. i 1847. došli pod punu kontrolu SAD.

Demografija

[uredi | uredi kod]
Rasprostranjenost stanovništva u Mičigenu

Prema popisnom zavodu SAD, Mičigen je imao 9.938.444 stanovnika u aprilu 2000. godine, dok je po popisu iz 2010, u državi živelo 9.883.635 stanovnika, što je znači da je Mičigen jedina savezna država u kojoj se broj stanovnika smanjio u pomenutoj deceniji.[10] Godine 2010. u Mičigenu je živelo 592,212 stanovnika rođenih u inostranstvu ili 6% od ukupnog broja.

Prema popisu u Mičigenu živi:

Deset najmnogoljudnijih manjina u Mičigenu su:

Privreda

[uredi | uredi kod]

Biro za ekonomsku analizu procenio je 2010. godine bruto državni proizvod Mičigena na 384,1 B.[11] U aprilu 2013. godine, stopa nezaposlenosti bila je 8.4%. [12]

GM i Ford, dve najveće kompanije u Mičigenu, u top 10 su firmi po prihodu u celom SAD.[13] GM i Ford su od 2009. godine započeli strukturnu reorganizaciju nakon pada berzi početkom 2000-ih godina. Postigli su dogovor sa unijom ujedinjenih autoradnika i tim dogovorom porasla je prerađivačka industrija u državi na 6,6 % od 2001. do 2006.[14], ali je problem bila visoka cena nafte nakon ekonomske krize 2008. godine.

Od 2002. godine Mičigen je četvrti u SAD po broju radnika u visokoj tehnologiji. Ukupno ih je 568.000, od čega 70.000 radi u automobilskoj industriji.[15] Treći su po ukupnoj potrošnji na istraživanju i razvoju u SAD, a taj razvoj i istraživanja se uglavnom vrše za automobile, na kojima su zaradili više od svake države u SAD.

Mičigen je bio treći u državi po novim radnim mestima i povećavanju broja istih[16], međutim kriza krajem 2000-ih godina usporila je ekonomiju u državi. Automobilska industrija u Detoritu, dobila je 1.36 B iz američkog ministarstva za energetiku, za proizvodnju elektronskih vozila, od koje se očekuje da odmah otvori 6.800 novih radnih mesta, a do 2020. godine očekuje se čak 40.000.

Aerodrom Metropolit u Detroitu jedan je od najnovijih proširenih aerodroma u SAD, a uz to jedan je od najmodernijih i najvećih. Država vodi u SAD po kreativnosti posla od 2010. godine. [17]

Politika i administracija

[uredi | uredi kod]
Slika Mičigenskog senata od 2013. do 2015. godine

Vlada države podeljena je na tri nivoa - saveznu, okružnu i opštinsku vlast. Okruzi su administrativne jedinice države, a opštine su administrativne jedinice okruga. Okrug i opiština vrše jurisdikcije, kao što je predviđeno zakonom. U Mičigenu postoji 83 okruga.

Glasači biraju između dve glavne stranke, ko će biti na vlasti. Republikanski guverner Džon Engler tri puta je bio izabran u periodu od 1991. do 2003. godine, a posle njega 3 puta izabrana je Dženifer Granholm, guvernerka demokrata od 2003. do 2011. godine. Republikanska partija trenutno drži većinu u domu i senatu 'Mičigena. Stanovništvo je podržalo izbor republikanaca Ronalda Regana i Džordža Buša za predsednika. Trenutni guverner je republikanac Rik Snajder i na vlasti je od 2011.

USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Michigan


Okruzi (Counties)

[uredi | uredi kod]

Michigan se sastoji od 83 okruga (counties)

Najveći gradovi

[uredi | uredi kod]
Grad Okrug Stanovnici
1. travnja 2000. 1. srpnja 2004.
Detroit Wayne 951.270 900.198
Grand Rapids Kent 197.800 195.115
Warren Macomb 138.247 136.118
Flint Genesee 124.943 119.716
Sterling Heights Macomb 124.471 127.476
Lansing Ingham 119.128 116.941
Ann Arbor Washtenaw 114.024 113.567
Livonia Wayne 100.545 98.936
Dearborne Wayne 97.775 95.470
Westland Wayne 86.602 86.316
Farmington Hills Oakland 82.111 80.787
Troy Oakland 80.959 81.432
Southfield Oakland 78.296 77.491
Kalamazoo Kalamazoo 77.145 73.960
Wyoming Kent 69.368 70.300
Rochester Hills Oakland 68.825 69.480
Pontiac Oakland 66.337 67.582
Taylor Wayne 65.868 65.383
Saint Clair Shores Macomb 63.096 61.864
Saginaw Saginaw 61.799 59.045
Royal Oak Oakland 60.062 58.573
Dearborn Heights Wayne 58.264 56.828
Battle Creek Calhoun 53.364 53.399
Roseville, MichiganRoseville Macomb 48.129 47.960
Novi Oakland 47.386 51.934

Reference

[uredi | uredi kod]
  1. „Mičigen ukratko: Informacije o državi Mičigen” (PDF). Michigan.gov. Pristupljeno 28. 11. 2006. 
  2. „Freelang Ojibwe Dictionary”. Freelang.net. 
  3. „Compilation of Databases on Michigan Lakes”. Michigan Department of Natural Resources. Pristupljeno 18. 4. 2009. 
  4. NOAA Office of Ocean and Coastal Resource Management: My State: Michigan
  5. Press Release: The States of Boating: Report Shows Where Americans Take to the Water Most
  6. „Compilation of Databases on Michigan Lakes” (PDF). MichiganDNR.com. Pristupljeno 18. 4. 2009. 
  7. „Michigan in Brief: Information About the State of Michigan”. Department of History, Arts and Libraries. Pristupljeno November 28, 2006. 
  8. NWS Gaylord Region (31. 8. 2010.). „Mean Annual Snowfall”. National Weather Service. 
  9. „Thunderstorm hazards”. srh.noaa.gov. Arhivirano iz originala na datum 2006-10-15. Pristupljeno November 1, 2006. 
  10. „Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2012”. 2012 Population Estimates. United States Census Bureau, Population Division. December 2012. Pristupljeno 20. 12. 2012. 
  11. „GDP by State”. Greyhill Advisors. Pristupljeno 7. 9. 2011. 
  12. „Local Area Unemployment Statistics”. Bls.gov. 
  13. Sloan, Allan (10. 4. 2007.). „GM's High-Performance Pension Machine”. Washington Post: str. D02. 
  14. Staff (February 2008). „Facts about Michigan Manufacturing”. National Association of Manufacturers. Arhivirano iz originala na datum 2008-10-23. Pristupljeno 17. 6. 2009. 
  15. Jennifer Kopp-Owens (November 16, 2002). „Michigan: The High-Technology Automotive State”. Michigan Economic Development Corporation. Arhivirano iz originala na datum 2013-01-10. Pristupljeno 21. 2. 2013. 
  16. Staff (2005). "Michigan#2 in the Nation for New Corporate Facilities and Expansions in 2004" (Press release). Michigan Economic Development Corporation.
  17. Headapohl, Jackie (28. 2. 2011.). „Michigan led the nation in job creation improvement in 2010”. MLive. Booth Newspapers. Pristupljeno 8. 3. 2011. 

Literatura

[uredi | uredi kod]

Spoljašnje veze

[uredi | uredi kod]