Bingenlik Hildegard: Versiyalar orasidagi farq
Kontent oʻchirildi Kontent qoʻshildi
„Hildegard of Bingen“ sahifasi tarjima qilib yaratildi Teglar: Koʻp maʼnoli sahifalarga ishoratlar Avtomatik tarjimon Avtomatik tarjimon 2 |
Tahrir izohi yoʻq |
||
( 2 oraliq tahriri bir xil foydalanuvchi tomonidan koʻrsatilmagan) | |||
Qator 1:
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Bingenlik Hildegard
| tasvir = Hildegard von Bingen.jpg
| tasvir_eni = 220px
| izoh = Hildegard portreti
| tavallud_sanasi = 1098-yil
| tavallud_joyi = Bermersheim, Sponheim
| vafot_sanasi = {{vafot sanasi |1179|09|17|1098}}
| vafot_joyi = Rupertsberg, Bingen
| fuqaroligi = Nemis
| taʼlimi =
| kasbi = Yozuvchi, bastakor, faylasuf, tibbiyotchi, mistik
| dini = Xristianlik
| faoliyat_yillari =
| asarlari = "Scivias", „Liber Vitae Meritorum“, „Liber Divinorum Operum“, „Physica“, „Ordo Virtutum“
| turmush_oʻrtogʻi =
| otasi = Hildebert
| onasi = Mechtild
| mukofotlari = Cherkov doktori (2012)
}}
'''Bingenlik Hildegard''' (1098-yil – 1179-yil 17-sentyabr) – nemis yozuvchisi, bastakori, [[faylasuf]] olima.<ref name="Bennett, Judith M 2001">Bennett, Judith M. and Hollister, Warren C. ''Medieval Europe: A Short History'' (New York: McGraw-Hill, 2001), p. 317.</ref> U oʻzining keng qamrovli bilimlari, jumladan, din, botanika, musiqa va tibbiyot sohasidagi asarlari bilan mashhurdir. Shu bilan bir qatorda Hildegard oʻz davrining eng yirik diniy shaxslaridan biri hisoblanadi.<ref name="post97">{{Cite news |last=Worl |first=Gayle |date=1997-03-09 |title=WOMEN OF HISTORIC NOTE |language=en-US |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/style/1997/03/09/women-of-historic-note/259adb97-9eaf-41ef-94e7-d92b7ca54f04/ |access-date=2023-11-22 |issn=0190-8286}}</ref>
== Biografiyasi ==
Hildegard 1098-yilda [[Bermersheim]] shahrida, [[Aristokratlar|aristokrat]] oilasida dunyoga kelgan. Uning ota-onasi Hildebert va Mechtild oʻz davrining ziyoli insonlar boʻlib, [[Sponheim]] qiroli bilan yaqin boʻlishgan. Hildegard yoshligidan sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolarni boshdan kechiradi.<ref>{{Cite book |last=Jöckle |first=Clemens |title=Encyclopedia of Saints |publisher=Konecky & Konecky |year=2003 |page=204}}</ref> Ota-onasi uni dindor hayotga bagʻishlash uchun Disibodenberg monastiriga joʻnatishadi. 1136-yilda, Hildegard Disibodenberg monastirida abbatisalik (rahbar ayol monax) unvoniga ega boʻldi. Uning rahbarligi ostida monastir katta diniy markazga aylandi. 1150-yilda u [[Ruppertsberg|Rupertsberg]], 1165-yilda esa [[Eisingen (Bavariya)|Eibingen]] monastirlariga asos soladi.<ref>Campbell, Olivia, ''[https://daily.jstor.org/abortion-remedies-medieval-catholic-nun/ Abortion Remedies from a Medieval Catholic Nun(!)]'', [[JSTOR Daily]], October 13, 2021</ref>
==
Hildegard oʻzining ilohiy vizyonlari haqida yozgan bir necha asarlar yaratdi. Eng mashhurlari orasida '''"Scivias"''', '''"Liber Vitae Meritorum"''', va '''"Liber Divinorum Operum"''' nomli asarlari bizgacha yetib kelgan. Ushbu asarlarida Hildegard insoniyatning ruhiy ahvoli, tabiatning xilma-xilligi va ilohiy kuchning taʼsirini tasvirlaydi. U tomonidan yozilgan musiqiy asarlar orasida monofonik qoʻshiqlar va liturgik dramalar mavjud.<ref name="Burkholder, J. Peter 2006">Burkholder, J. Peter, Claude V. Palisca, and Donald Jay Grout. 2006. Norton anthology of western music. New York: W. W. Norton.</ref> Uning '''"Ordo Virtutum"''' asari qadimgi axloqiy dramalaridan biri hisoblanadi. Hildegard musiqa yaratishda diniy va ilohiy mavzularni birlashtirib, oʻziga xos uslubni rivojlantirgan. Hildegardning tabiiy fanlar va tibbiyot sohasidagi asarlari ham eʼtiborga molik. Uning '''"Physica"''' va '''"Causae et Curae"''' nomli asarlarida oʻsimliklar, hayvonlar va minerallar haqida batafsil maʼlumotlar berilgan, ularning shifobaxsh xususiyatlari tahlil qilingan.<ref>''Jutta & Hildegard: The Biographical Sources'', trans. Anna Silvas (Pennsylvania State University Press, 1999), pp. 278–79.</ref> Hildegard shifobaxsh oʻsimliklar va tabiiy davolash usullari haqida koʻplab amaliy tavsiyalar bergan, bu esa uni oʻz zamonasining tibbiyotchisi sifatida tanitgan. Hildegard '''"Lingua Ignota"''' nomli yangi til yaratdi. Bu til haqida juda oz maʼlumot saqlanib qolgan.<ref>Fiona Bowie, Oliver Davies. ''Hildegard of Bingen: An Anthology''. SPCK 1990. Some sources note younger siblings, specifically Bruno.</ref>
==
Hildegard oʻrta asrlarda oʻzining diniy, madaniy va ilmiy merosi bilan katta iz qoldirdi. U ilohiyot, musiqa, tibbiyot va til sohalaridagi bilimlari bilan nafaqat oʻz davrida, balki keyingi asrlarda ham mashxurlikka erishadi. [[Rim Katolik cherkovi|Rim-katolik cherkovida]] Hildegard asrlar davomida avliyo sifatida hurmat qilinib kelingan.<ref>Michael McGrade, „Hildegard von Bingen“, in ''Die Musik in Geschichte und Gegenwart: allgemeine Enzyklopaldie der Musik,'' 2nd edition, T.2, Vol. 8, ed. Ludwig Fischer (Kassel and New York: Bahrenreiter, 1994).</ref> 2012-yilda Rim papasi [[Benedikt XVI]] Hildegardni cherkov doktori unvoni bilan sharafladi. Hozirda Hildegardning asarlari oʻrta asrlarning diniy va madaniy merosini oʻrganishda muhim manba sifatida koʻriladi.<ref>Pope Benedict XVI, [https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/apost_letters/documents/hf_ben-xvi_apl_20121007_ildegarda-bingen.html Apostolic Letter Proclaiming Saint Hildegard of Bingen, professed nun of the Order of Saint Benedict, a Doctor of the Universal Church], 7 October 2012.</ref>
== Manbalar ==
[[Turkum:1179-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1098-yilda tugʻilganlar]]
|