Рэспубліканскі тэатр беларускай драматургіі
Рэспубліканскі тэатр беларускай драматургіі | |
---|---|
![]() | |
Заснаваны | 1990 (1992) |
Будынак тэатра | |
Краіна | |
Размяшчэнне | |
Будынак | вул. Крапоткіна д. 44. Мінск, Беларусь[1] |
Кіраўніцтва | |
Дырэктар | Святлана Карукіна |
Мастацкі кіраўнік | |
Сайт | rtbd.by |
![]() |
Рэспубліканскі тэатр беларускай драматургіі (РТБД) — беларускі драматычны тэатр, знаходзіцца ў Мінску.
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]«Вольная сцэна»
[правіць | правіць зыходнік]У снежні 1990 года Савет Міністраў БССР прыняў пастанову аб стварэнні ў Мінску Дзяржаўнага тэатра-лабараторыі нацыянальнай драматургіі «Вольная сцэна»[3], які пэўны час існаваў як структурнае падраздзяленне Беларускага тэатра імя Янкі Купалы. Канцэпцыяй новага тэатра была падтрымка нацыянальнай драматургіі, адкрыццё новых імён беларускіх аўтараў. Тэатр узначаліў заслужаны дзеяч мастацтваў, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь Валерый Мазынскі. Трупа была сфарміраваная з ягоных вучняў, выпускнікоў Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута. Пачаў працу ў 1991 годзе на Малой сцэне Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы (вул. Энгельса, 12)[3]. Першая прэм’ера адбылася 1 лютага 1992 года. П’есу «Ку-ку» Міколы Арахоўскага паставіў рэжысёр Андрэй Гузій. 1 лютага 1992 года РТБД лічыць пачаткам дзейнасці тэатра.
РТБД
[правіць | правіць зыходнік]У лістападзе 1993 года пераехаў ва ўласнае памяшканне па вул. Крапоткіна, 44, атрымаў статус рэспубліканскага тэатра і сучасную назву. З маладымі драматургамі праводзілася скрупулёзная праца. Абавязковай была прысутнасць аўтара пры чытцы п’есы акцёрамі, удзел у рэпетыцыях. Цягам першага дзесяцігоддзя ў рэпертуары з’явіліся спектаклі паводле твораў Міколы Арахоўскага, Уладзіміра Сауліча, Ігара Сідарука, Максіма Клімковіча, Міраслава Адамчыка, Раісы Баравіковай, Алены Паповай, Сяргея Кавалёва і іншых.
Акцэнт быў зроблены на спектаклях метафарычнага і абсурдысцкага кірунку. Тэатр браў актыўны ўдзел у фестывалях. Са спектаклямі «Рычард» і «Макбет» паводле Уільяма Шэкспіра двойчы з поспехам удзельнічаў у Эдынбугскім тэатральным фестывалі Фрындж.
З 2000 па 2012 год Рэспубліканскі тэатр беларускай драматургіі ўзначальваў рэжысёр Валерый Анісенка. Новая трупа была сфарміравана з выпускнікоў Універсітэта культуры і мастацтваў, вучняў рэжысёра. Асаблівая ўвага ў гэты час надавалася атмасферы студыйнасці, прафесійнаму росту маладых акцёраў, творчай дысцыпліне, духоўнаму мікраклімату. Тэатр-дом абраны як аснова прафесійнай мадэлі. Мастацкія прыярытэты былі аддадзены псіхалагічнаму тэатру. У гэты час РТБД далучаецца да міжнароднага тэатральнага руху, атрымлівае запрашэнні на міжнародныя фестывалі. Спектаклі «Жанчыны Бергмана» Мікалая Рудкоўскага, «Адвечная песня» Янкі Купалы (рэжысёр Сяргей Кавальчык), «Чарнобыльская малітва» паводле твора Святланы Алексіевіч мелі міжнародныя ўзнагароды. Быў наладжаны шэраг сумесных міжнародных праектаў з тэатральнымі дзеячамі Францыі, Ізраіля, Расіі, ЗША, Сербіі.
У РТБД значна палепшыліся ўмовы для творчасці, да тэатра далучылі другі паверх суседняга будынку. У 2007 годзе пры тэатры быў створаны Цэнтр беларускай драматургіі. У трупе ў гэты час працавалі 33 акцёры, у рэпертуары — 33 спектакля. У 2010 годзе тэатру нададзена ганаровае званне Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь.
У 2012 годзе мастацкім кіраўніком тэатра прызначаны рэжысёр Аляксандр Гарцуеў, у 2014-м дырэктарам тэатра становіцца Уладзімір Карачэўскі. Значнымі спектаклямі гэтага перыяду лічацца «Раскіданае гняздо» паводле Янкі Купалы (рэж. Аляксандр Гарцуеў), «Пелікан» паводле Аўгуста Стрындберга (рэж. Аляксандр Гарцуеў), «Гэта ўсё яна» паводле Андрэя Іванова (рэж. Моніка Дубраўлянска), «Сіндром Медэі» паводле Юліі Чарняўскай (рэж. Кацярына Аверкава), «Кар’ера доктара Рауса» паводле Віктара Марціновіча (рэж. Аляксандр Гарцуеў), «Бетон» Яўгена Карняга, эксперыментальныя спектаклі рэжысёра Аляксандра Марчанкі «Мабыць?», «Беларусь. Дыдактыка».
У 2015 годзе РТБД стаў арганізатарам ІІ Маладзёжнага тэатральнага форуму краін СНД, Балтыі, Грузіі.
Пасля 2020 года
[правіць | правіць зыходнік]У час пратэстаў супраць фальсіфікацыі прэзідэнцкіх выбараў і гвалту, 16 жніўня 2020 года калектыў тэатра запісаў відэазварот да ўладаў, у якім заклікаў спыніць гвалт і правесці новыя выбары[4]. Таксама было абвешчана, што тэатр не адкрые новы сезон 18 жніўня праз палітычную абстаноўку ў краіне. Адкрыццё сезона было перанесена на 2 верасня[4]. 20 жніўня супрацоўнікі тэатра падтрымалі агульнанацыянальную забастоўку, а таксама выказалі падтрымку акцёрам разгромленага Купалаўскага тэатра[5]. У кастрычніку 2020 года з тэатра звольніўся акцёр Андрэй Новік, заявіўшы, што «не мае маральных сіл выходзіць на сцэну дзяржаўнага тэатра»[6].
15 лістапада 2020 года быў затрыманы і жорстка збіты акцёр тэатра Ілья Ясінскі[7]. 16 лістапада адбыўся паказ «Кар’еры Доктара Рауса», у якім Ясінскі іграў ролю Біскупа, замест акцёра на сцэне стаяла пустое крэсла, голас з дынамікаў чытаў тэкст[8]. Ясінскі быў вымушаны нелегальна бегчы ў Літву ад крымінальнага пераследу[9]. 16 лістапада ў знак пратэсту супраць цэнзуры з боку дзяржавы звольніўся Мікалай Стонька, у відэазвароце ён падтрымаў пратэсты[10][11].
У канцы снежня 2021 года ў рамках маштабных палітычных чыстак быў звольнены мастацкі кіраўнік тэатра Аляксандр Гарцуеў[12]. 27 лютага 2022 года на антываеннай акцыі ў часе правядзення рэферэндуму быў затрыманы акцёр Максім Шышко, пасля адміністрацыйнага арышту ён быў высланы з краіны і звольнены з тэатра[13]. Увесну таго ж года з палітычных прычын звольнены акцёркі Марына Здаранкова, Марыя Пятровіч і Алена Баярава[13].
Кіраўніцтва
[правіць | правіць зыходнік]Дырэктары
[правіць | правіць зыходнік]- Валерый Анісенка, дырэктар-мастацкі кіраўнік (2000—2012)
- Ігар Сігаў (2012—2014)
- Уладзімір Карачэўскі (2014—2018)
- Святлана Карукіна (з 2018)
Мастацкія кіраўнікі
[правіць | правіць зыходнік]- Валерый Мазынскі (1993—2000)
- Валерый Анісенка, дырэктар-мастацкі кіраўнік (2000—2012)
- Аляксандр Гарцуеў (2012—2021)
Кіраўнік Цэнтра беларускай драматургіі — Аляксандр Марчанка (2009—2018)[удакладніць]
Некаторыя спектаклі
[правіць | правіць зыходнік]- Адвечная песня
- Бегчы з Эльсінора, альбо Гамлет навыварат
- Дажыць да прэм’еры
- Мабыць?
- Раскіданае гняздо
- Сталіца Эраўнд
- Усе мышы любяць цырк
- Янка Купала. Кругі раю (спектакль)
Удзел у фестывалях
[правіць | правіць зыходнік]
1993
1995
1996
1998
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
|
2010
2011
2012
2013
«Дажыць да прэм’еры» па п’есе Мікалая Рудкоўскага. 2014
2015
2016
2017
2018
|
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Адрас(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 ліпеня 2011. Праверана 4 жніўня 2012.
- ↑ GeoNames — 2005. Праверана 6 красавіка 2015.
- ↑ а б Театру белорусской драматургии — 25. Как прошли эти годы, рассказывают старожилы Архівавана 19 лістапада 2020.
- ↑ а б Театр белорусской драматургии записал видеообращение к властям | Волковыск.BY (руск.). volkovysk.eu. Праверана 1 кастрычніка 2023.
- ↑ Театр белорусской драматургии поддержал купаловцев (руск.). charter97.org. Праверана 1 кастрычніка 2023.
- ↑ Андрэй Новік звольніўся з тэатра беларускай драматургіі . https://old.tuzinfm.by. Праверана 1 кастрычніка 2023.
- ↑ «На каталцы вазіў супрацоўнік РУУСа». Збіты пры затрыманні акцёр фільма «Купала» з пераломам ляжыць у бальніцы . Наша Ніва. Праверана 1 кастрычніка 2023.
- ↑ Адбыўся паказ «Кар’еры Доктара Рауса»
- ↑ «Я в Литве, а вот граница» — Актер Ясинский снял на видео, как нелегально бежал в Литву из Беларуси(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 24 снежня 2021. Праверана 24 снежня 2021.
- ↑ Из театра белорусской драматургии в знак протеста ушел еще один актер (руск.). charter97.org. Праверана 1 кастрычніка 2023.
- ↑ Свабода, Радыё. «Лёс краіны важнейшы за лёс тэатру». Вялікая размова з акторам Мікалаем Стонькам . Радыё Свабода (18 жніўня 2023). Праверана 1 кастрычніка 2023.
- ↑ Звольнілі кіраўніка Рэспубліканскага тэатру беларускай драматургіі Аляксандра Гарцуева. 24 снежань 2021
- ↑ а б Свабода, Радыё. Рэспубліканскі тэатар беларускай драматургіі пакінулі яшчэ чатыры акторы, аднаго выслалі зь Беларусі . Радыё Свабода (7 красавіка 2022). Праверана 1 кастрычніка 2023.