πραῖδα
Μετάβαση στην πλοήγηση
Πήδηση στην αναζήτηση
Αρχαία ελληνικά (grc)
[επεξεργασία]![]() |
Αυτή η σελίδα μπήκε στον κατάλογο των κλίσεων που χρειάζονται έλεγχο. Παρατηρήσεις: Να ελεγθχεί ο πληθυντικός, μήπως -αι, οπότε, κλίση 'πραίδα' (αντί κλίση 'κοῦπα. |
ελληνιστική κοινή δε μαρτυρείται δυϊκός αριθμός | ||||||||
↓ πτώσεις | ενικός | πληθυντικός | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
ονομαστική | ἡ | πραῖδᾰ | αἱ | πραῖδες | ||||
γενική | τῆς | πραίδᾱς | τῶν | πραιδῶν | ||||
δοτική | τῇ | πραίδᾳ | ταῖς | πραίδαις | ||||
αιτιατική | τὴν | πραῖδᾰν | τὰς | πραίδᾱς | ||||
κλητική ὦ! | πραῖδα | πραῖδες | ||||||
Νέα ελληνιστική & μεσαιωνική κλίση με εξαιρέσεις στην 1η κλίση: * κατάληξη με βραχύ ᾰ αντί του αναμενόμενου μακρού ᾱ. * η γενική δεν είναι η αναμενόμενη -ης (προηγείται σύμφωνο που δεν είναι ρο) * ο πληθυντικός δεν λήγει σε -αι αλλά -ες. Δείτε την κλίση της λατινικής praeda. | ||||||||
1η κλίση, Κατηγορία 'κοῦπα' όπως «κοῦπα» - Παράρτημα:Ουσιαστικά |
Ετυμολογία
[επεξεργασία]- πραῖδα < (άμεσο δάνειο) λατινική praeda (λεία)
- ΑΠΟΓΟΝΟΙ: → δείτε το λατινικό praeda
Ουσιαστικό
[επεξεργασία]πραῖδα, -ας θηλυκό (ελληνιστική κοινή)
- λεία, λάφυρο
- ※ 4ος/5ος κε αιώνας ⌘ Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Ad populum Antiochenum, @catholiclibrary.org
- Φημισθείσης εἰς τὸν ἄρχοντα πραίδας, καὶ πάντων περὶ φυγῆς βουλευομένων, τοῦ ἄρχοντος εἰσελθόντος εἰς τὴν ἐκκλησίαν καὶ παρακαλέσαντος, ἐλέχθη ἡ παροῦσα ὁμιλία·
- ※ 4ος/5ος κε αιώνας ⌘ Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Ad populum Antiochenum, @catholiclibrary.org
Συγγενικά
[επεξεργασία]
Πηγές
[επεξεργασία]- σελ.666, τόμος 3 - Liddell, Henry George. Scott, Robert, Αν. Κωνσταντινίδης (εκδ.) Μέγα λεξικόν της ελληνικής γλώσσης. Μετάφραση: Ξενοφών Π. Μόσχος. Επιμέλεια: Μιχαήλ Κωνσταντινίδης. Τυπογραφικά Καταστήματα Ανέστη Κωνσταντινίδη (1901-1906). Ανατύπωση: Ι. Σιδέρης, χ.χ. Τόμοι 4. - online στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Μαθηματικών
- πραῖδα σελ.6037 - ⌘ Δημητράκος, Δημήτριος Β. (1964) Μέγα λεξικὸν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, 1930-1950. 2η έκδοση:1964. Αθήνα: Εκδόσεις: Δομή (15 τόμοι) & επανεκδόσεις, 1η έκδοση:1953 (9 τόμοι) Ελληνική Παιδεία. (συντομογραφίες & συγγραφέων)
Μεσαιωνικά ελληνικά (gkm)
[επεξεργασία]
Ετυμολογία
[επεξεργασία]- πραῖδα < (κληρονομημένο) ελληνιστική κοινή πραῖδα < λατινική praeda (λεία)
Ουσιαστικό
[επεξεργασία]πραῖδα θηλυκό
- η λεία
- ※ 6ος αιώνας ⌘ Ιωάννης Μαλάλας, Χρονογραφία, 142.438 @catholiclibrary.org
- καὶ ἐξελθὼν κατ' αὐτῶν ὁ στρατηλάτης Κωνσταντίολος καὶ Γοδιλᾶς καὶ ὁ τοῦ Ἰλλυρικοῦ στρατηλάτης Ἀσκοὺμ ὁ Οὗννος, ὃν ἐδέξατο ὁ βασιλεὺς Ἰουστινιανὸς ἐν ἁγίῳ βαπτίσματι, καὶ μεσολαβηθέντων τῶν Οὕννων ἐν τῷ πολέμῳ, καὶ πολλῶν ἐξ αὐτῶν πιπτόντων, ἀπέφυγεν ἡ πραῖδα πᾶσα, καὶ ἐγένοντο Ῥωμαῖοι ἐπικρατέστεροι, φονεύσαντες καὶ τοὺς δύο ῥῆγας.
- ※ 7ος αιώνας Πασχάλιο Χρονικό (περίπου 630), ανωνύμου, 462 @catholiclibrary.org/
- Οὐεσπασιανὸς δὲ ὁ βασιλεὺς ἐκ τῆς Ἰουδαϊκῆς πραίδας ἔκτισεν ἐν Ἀντιοχείᾳ τῇ μεγάλῃ τῆς Συρίας καὶ τὰ μεγάλα Χερουβεὶμ ταῖς πύλαις τῆς πόλεως ἐκεῖ ἔπηξεν, καὶ τὰ Χερουβεὶμ τὰ χαλκᾶ, ἃ ηὗρεν Τίτος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἐν τῷ ναῷ ὑπὸ Σολομῶνος πεπηγμένα·
- ※ 12ος αιώνας ⌘ Μανασσῆς, Κωνσταντῖνος, De administrando imperio, 22, @catholiclibrary.org
- Οὗτοι οἱ Ῥωμᾶνοι, ἐπεὶ ἐπέρασαν καὶ εὗρον πραῖδαν, ἀπὸ τοῦ νῦν καθ' ἡμῶν οὐ μὴ παύσονται διαπερῶντες, καὶ διὰ τοῦτο μηχανησόμεθα κατ' αὐτῶν.
- ≈ συνώνυμα: πρέζα / πρέντζα
- ※ 6ος αιώνας ⌘ Ιωάννης Μαλάλας, Χρονογραφία, 142.438 @catholiclibrary.org
- (οικονομία)
- ΑΠΟΓΟΝΟΙ: ⇒ νέα ελληνικά: πρέδα (ιδιωματικό)
- αγροζημία που έχει προκληθεί από οικόσιτο ζώο
- (συνεκδοχικά) η αποζημίωση γι' αυτήν την αγροζημία
- ※ 17ος αιώνας ⌘Ιάκωβος, ιερομόναχος. Βακτηρία αρχιερέων Επιμ. Ακανθόπουλος, 812, ι΄19.
- Ἐάν τινὰς, ἀπὸ μίαν ἢ δευτέρην καταβολὴν πραίδας, φονεύσει τὸ ζωον!* καὶ δὲν παραδώσει τὸ ζωον τοῦ ἀφεντὸς του, διὰ νὰ πάρει τὴν πραῖδα!* του, ἂς δώσει αὐτὸ ὁποῦ!* ἐφόνευσε.
- !*(Χρειάζεται αντιπαραβολή, και έλεγχο ορθογραφίας από το βιβλίο)
- Ἐάν τινὰς, ἀπὸ μίαν ἢ δευτέρην καταβολὴν πραίδας, φονεύσει τὸ ζωον!* καὶ δὲν παραδώσει τὸ ζωον τοῦ ἀφεντὸς του, διὰ νὰ πάρει τὴν πραῖδα!* του, ἂς δώσει αὐτὸ ὁποῦ!* ἐφόνευσε.
- ※ 17ος αιώνας ⌘Ιάκωβος, ιερομόναχος. Βακτηρία αρχιερέων Επιμ. Ακανθόπουλος, 812, ι΄19.
Άλλες μορφές
[επεξεργασία]Κλιτικοί τύποι
[επεξεργασία]Συγγενικά
[επεξεργασία]- πραιδεύω
- πραίδευσις
- πραιδευτής, πραιδετάρις
- πραιδία
- πραιδοποιῶ (-έω)
- πραιδῶ (-όω)
- πραέδων
Διαφορετικά τα πραιδεκατώριος, πρεδικάτωρ < λατινικά praedicator < praedico (ανακοινώνω, επαινώ)
Πηγές
[επεξεργασία]- σελ.293, τόμος 17 - Κριαράς, Εμμανουήλ. Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας (1100-1669). Τόμοι Α'-ΙΗ'. (Τόμοι ΙΕ'-ΙΗ' επιμ. Ιωάννης Ν. Καζάζης) πολυτονικό σύστημα: τόμοι 1-5, μεταγραφή σε μονοτονικό: τόμοι 6-τέλος], pdf.Βιβλιογραφία. Άπαντα Εμμανουήλ Κριαρά στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
- πραῖδα σελ.6037 - ⌘ Δημητράκος, Δημήτριος Β. (1964) Μέγα λεξικὸν ὅλης τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσης, 1930-1950. 2η έκδοση:1964. Αθήνα: Εκδόσεις: Δομή (15 τόμοι) & επανεκδόσεις, 1η έκδοση:1953 (9 τόμοι) Ελληνική Παιδεία. (συντομογραφίες & συγγραφέων)
- πραιδία, πραῖδα - LBG - Trapp, Erich, et al. (1994–2007) Lexikon zur byzantinischen Gräzität besonders des 9.-12. Jahrhunderts (Λεξικό της Βυζαντινής Ελληνικής, ιδίως για τον 9ο-12ο αιώνα), Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften (Έκδοση της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών)
Κατηγορίες:
- Ουσιαστικά με κλίση όπως το 'κοῦπα' (αρχαία ελληνικά)
- Ουσιαστικά που κλίνονται όπως το 'κοῦπα' (ελληνιστική κοινή)
- Ουσιαστικά 1ης κλίσης (ελληνιστική κοινή)
- Ουσιαστικά 1ης κλίσης θηλυκά (ελληνιστική κοινή)
- Ουσιαστικά θηλυκά (ελληνιστική κοινή)
- Ουσιαστικά προπερισπώμενα (ελληνιστική κοινή)
- Ουσιαστικά θηλυκά προπερισπώμενα (ελληνιστική κοινή)
- Ουσιαστικά που κλίνονται όπως το 'κοῦπα' προπερισπώμενα (ελληνιστική κοινή)
- Λέξεις προπερισπώμενες (ελληνιστική κοινή)
- Δάνεια από τα λατινικά (ελληνιστική κοινή)
- Προέλευση λέξεων από τα λατινικά (ελληνιστική κοινή)
- Λέξεις με ετυμολογικούς απογόνους (ελληνιστική κοινή)
- Ελληνιστική κοινή
- Ουσιαστικά (ελληνιστική κοινή)
- Αντίστροφο λεξικό (αρχαία ελληνικά)
- Λήμματα με παραθέματα (ελληνιστική κοινή)
- Κληρονομημένες λέξεις από την ελληνιστική κοινή (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Προέλευση λέξεων από την ελληνιστική κοινή (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Προέλευση λέξεων από τα λατινικά (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Μεσαιωνικά ελληνικά
- Ουσιαστικά (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Αντίστροφο λεξικό (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Λήμματα με παραθέματα (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Οικονομία (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Λέξεις με ετυμολογικούς απογόνους (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Σελίδες που χρειάζονται επιμέλεια (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Παραθέματα που χρειάζονται επεξεργασία (μεσαιωνικά ελληνικά)
- Αντίστροφο λεξικό (ελληνικά)