پرش به محتوا

خرس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از خرسان)

خرس
محدودهٔ زمانی: ائوسن[۱] پسین - اکنون
گونه‌های مختلف خرس
رده‌بندی علمی e
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پستانداران
راسته: گوشت‌خوارسانان
فروراسته: Arctoidea
تیره: خرسان
گتهلف فیشر فن والدهایم، ۱۸۱۷
سرده نماد
خرس (سرده)
لینه، ۱۷۵۸
زیرخانواده‌ها

daggerHemicyoninae
daggerخرسانگان
daggerAgriotheriinae
Ailuropodinae (پانداها)
کوتاه‌چهرگان (خرس‌های عینکی)
خرسیان (تمامی گونه‌های دیگر خرس)

خرس‌ها پستاندارانی از خانواده خرسان (Ursidae) هستند که به زیرراسته سگ‌سانیان تعلق دارند. هرچند فقط هشت گونه خرس وجود دارد؛ اما پراکنش جغرافیایی گسترده‌ای دارند و در زیستگاه‌های متنوعی از قطب شمال گرفته تا برخی نقاط نیم‌کره جنوبی سکونت دارند. خرس‌ها در قاره‌های آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، اروپا و آسیا دارای پراکندگی هستند. آن‌ها ممکن است در روز یا شب فعالیت داشته باشند و تقریباً در بیشتر مواقع به استثنای زمان تولیدمثل و هنگام نگهداری از توله‌ها زندگی انفرادی دارند. خرس‌ها معمولاً حفره‌ها و غارها را به‌عنوان پناهگاه انتخاب کرده و عموماً در فصل سرد به خواب زمستانی می‌روند. خواب زمستانی خرس‌ها ممکن است تا صد روز به درازا بینجامد.

ویژگی‌های رایج خرس‌های امروزی شامل جثه‌های بزرگ با پاهای تنومند، پوزه‌های بلند، گوش‌های گرد کوچک، موهای انبوه، پنجه‌های کف‌رو با پنج چنگال غیرقابل انقباض و دُم کوتاه است. در حالی‌که خرس قطبی بیشتر گوشت‌خوار است و پاندا تقریباً به‌طور کامل از بامبو تغذیه می‌کند، شش گونهٔ دیگر، همه‌چیزخوار با رژیم‌های غذایی متنوع هستند. این جانوران، برخلاف جثهٔ بزرگ و سنگین، عموماً دوندگان، کوهنوردان و شناگران ماهری هستند.

طبقه‌بندی

[ویرایش]

گونه‌های کنونی خرس‌ها، عبارت‌اند از:

تصویر تبارشاخه ارائه‌شده از گوشت‌خوارسانان و جایگاه خرس‌ها در میان آن‌ها، با استفاده از تکنیک‌های تبارزایی مولکولی در سال ۲۰۰۵[۲]

گوشت‌خوارسانان

گربه‌سانان Ocelot

سگ‌سانیان

سگان African golden wolf

خرس‌واران

Hemicyonidae

Ursidae Brown bear

فک‌ها Common seal

راسویان

سرخ‌پاندایان Red panda

خرسکیان Common raccoon

راسویان Steppe polecat

ویژگی‌ها

[ویرایش]

اندازه

[ویرایش]
خرس قطبی و خرس آفتاب، بزرگ‌ترین و کوچک‌ترین گونه‌های خرس‌

خرس‌ها بزرگ‌ترین گوشت‌خواران خشکی‌زی هستند و بزرگ‌ترین آن‌ها خرس قطبی است.[۳] خرس قطبی نر بالغ بین ۲/۴ تا ۳ متر طول و بین ۳۵۰ تا ۷۰۰ کیلوگرم وزن دارد و کوچک‌ترین گونه، خرس‌های آفتاب هستند که طولی بین ۱ تا ۱٫۴ متر و وزنی بین ۲۵ تا ۶۵ کیلوگرم دارند.[۴] در دوران پیشاتاریخ نیز گونه‌ای خرس به نام خرس‌دد در قاره آمریکا می‌زیست که طولی معادل ۳٫۴ متر و وزنی در حدود ۱۴۰۰ کیلوگرم داشت و امروزه این خرس‌ها منقرض شده‌اند.[۵][۶] وزن خرس‌ها در فصل‌های مختلف سال متغیر است و معمولاً در پایان فصل سرد، به‌دلیل مصرف ذخیره چربی در بدن، دچار کاهش وزن می‌شوند.[۷] خرس‌ها دارای دودیسی جنسی بوده و نرها اندازهٔ بزرگ‌تری دارند. این تفاوت اندازه در گونه‌های بزرگ‌تر خرس‌ها مشهودتر است.[۸][۹]

کالبدشناسی

[ویرایش]
برخلاف دیگر گوشت‌خواران، خرس‌ها جانورانی کف‌رو هستند (ساختار پای خرس، به طراحی ریچارد اوون در سال ۱۸۶۶)

خرس‌ها جثه‌ای بزرگ، پاهای کلفت، دم کوتاه، موهای زبر و پوزه دراز دارند. هر کدام از دست‌ها و پاهایشان دارای پنج انگشت است که قابلیت جمع شدن ندارد و از لحاظ حرکتی، کف‌رو هستند. خرس‌ها در مقایسه با دیگر گوشت‌خواران بزرگ، دارای سرعت کمتری هستند اما توانایی فیزیکی و استقامت بیشتری دارند. دست و پای آن‌ها کوتاه و ناحیهٔ لگن خاصره و کتف و دیگر استخوان‌ها، قطور و مستحکم است. دست و پاها برای بالا رفتن از درخت و شکافتن خانه موریانه و کندوی عسل و جابجایی سنگ‌ها و کندن ریشه گیاهان و گرفتن طعمه، تکامل پیدا کرده است.[۱۰] راه رفتن خرس‌ها نیز با راه رفتن بسیاری از گوشت‌خواران تفاوت دارد و خرس‌ها، جانورانی کف‌رو هستند. آن‌ها می‌توانند با سرعت ۵۵ کیلومتر در ساعت بدوند. خرس‌ها همچنین می‌توانند مانند انسان بر روی پاهای عقبی خود بلند شده و بایستند.[۱۱]

یک خرس در وضعیت ایستاده. خرس‌ها با وجود این‌که از چهارپایان هستند، توانایی ایستادن بر روی پاهای عقب و نشستن را دارند.

تغذیه و گوارش

[ویرایش]

خرس قطبی عمدتاً گوشت‌خوار است و خرس پاندا تقریباً به‌طور خاص از گیاه بامبو تغذیه می‌کند اما شش گونه دیگر خرس همه‌چیزخوارند.

در خرس‌ها دندان‌ها همچنان بزرگ هستند اما کاربرد کمتری دارند و خرس‌ها از آن به عنوان ابزاری برای دفاع نیز استفاده می‌کنند. دندان آسیای خرس برخلاف بیشتر گوشت‌خواران، مسطح و پهن است تا بتواند غذاهای گیاهی را خرد کرده و بجود.[۱۲] دستگاه گوارش خرس‌ها مشابه دیگر گوشتخواران، کوتاه است. معده خرس‌ها، ساختار ساده‌ای دارد و بدون سکوم هستند.[۱۳][۱۴] حتی پانداها که کاملاً گیاه‌خوار هستند، سیستم گوارشی شبیه گوشت‌خواران دارند و هضم سلولز در معدهٔ پاندا توسط میکروب‌ها انجام می‌شود.[۱۵] خرس‌ها در اکثر ساعات روز جهت ذخیرهٔ هرچه بیشتر مواد غذایی، در حال تغذیه هستند. برای مثال، پانداها بین ۱۲ تا ۱۵ ساعت در هر شبانه‌روز در حال تغذیه هستند.[۱۶] خرس‌ها پس از خوردن میوه، دانه‌اش را کیلومترها دور از گیاهِ مادر می‌اندازند و به این ترتیب به دانه‌افشانی گیاهان کمک می‌کنند.[۱۷]

پوشش بدن

[ویرایش]

خز در خرس‌ها بلند و ضخیم است. پوشش آن‌ها بسته به نوع گونه و زیرگونه، می‌تواند به رنگ‌های متفاوتی از جمله سفید، کرم، تمام‌سیاه، تمام‌قهوه‌ای یا دارای الگوهای سیاه و سفید در پانداها باشد.[۱۲][۱۸] کف دست و پای خرس‌ها نیز برای حفاظت بیشتر، دارای لایه‌ای ضخیم و متراکم از خز است.[۱۹]

حواس

[ویرایش]

حس بویایی در خرس‌ها بسیار قوی است و بویایی آن‌ها قوی‌تر از سگ و بسیاری از پستانداران دیگر است. بویایی، مهم‌ترین حس در چرخهٔ زندگی خرس‌هاست و آن‌ها برای یافتن غذا، ارسال پیام به خرس‌های دیگر، تعیین قلمرو، یافتن رقیبان و همچین برای جفت‌یابی، به حس بویایی وابسته‌اند. خرس‌ها همچنین برخلاف بسیاری از گوشت‌خواران، دارای دید رنگی هستند.[۲۰]

پاندای غول پیکر در حال خوردن بامبو

پراکندگی و زیستگاه

[ویرایش]

خرس‌ها در حال حاضر در ۶۰ کشور زندگی می‌کنند و اغلب در نیمکره شمالی و در قاره‌های آسیا، اروپا و آمریکای شمالی تراکم بیشتری دارند. خرس عینکی یا «خرس آند» یک استثنا بوده و تنها در نیمکره جنوبی و پیرامون رشته کوه‌های آند در آمریکای جنوبی یافت می‌شود.[۲۱][۲۲] خرس آفتاب گونه‌ای خرس است که در جنوب شرقی آسیا و در هر دو نیمکره زیست می‌کند و خرس اطلس به‌عنوان زیرگونه‌ای از خرس قهوه‌ای در شمال آفریقا پراکندگی داشته و در دهه ۱۸۷۰ میلادی، منقرض شده است.[۲۳]

خرس عینکی، تنها خرس بومی آمریکای جنوبی.[۲۴]

خرس قهوه‌ای بیشترین پراکندگی جغرافیایی را در میان خرس‌ها دارد، به‌طوری که از غرب اروپا تا شمال وشرق آسیا و همچنین در غرب آمریکای شمالی یافت می‌شود.[۲۵] خرس سیاه آمریکایی تنها در آمریکای شمالی و خرس قطبی تنها در قطب شمال یافت شده و خرس‌های دیگر نیز در آسیا زندگی می‌کنند.[۲۶]

خرس‌ها در اقلیم‌ها و مناطق مختلف جغرافیایی پراکنده هستند. گونه‌های مختلف خرس، در چمنزارها، بوته‌زارها، جنگل‌های گرمسیری، جنگل‌های پهن‌برگ و سوزنی‌برگ، دشت‌ها، مناطق استپی، کوهستان‌های مرتفع و سردسیر، توندرا، تایگا و رانه‌یخ‌ها، پراکندگی دارند.[۲۷][۲۸]

رفتارشناسی و چرخهٔ زندگی

[ویرایش]
ردپای خرس سیاه آمریکایی در جنگل ملی سوپریور در مینه‌سوتا، ایالات متحده

خرس‌های قهوه‌ای و خرس سیاه آمریکایی عموماً روزگرد بوده و روزها، در حال فعالیت هستند اما آن‌ها بسته به شرایط ممکن است در شب هم فعالیت کنند. دیگر خرس‌ها عموماً شب‌زی هستند و شب‌ها به فعالیت می‌پردازند.[۲۹] خرس‌ها در بیشتر دوران زندگی خود، به‌طور انفرادی زندگی می‌کنند و انفرادی‌ترین گروه گوشت‌خواران محسوب می‌شوند.[۳۰][۳۱]

تولیدمثل

[ویرایش]

خرس‌های نر، قلمروطلب هستند و جهت تعیین قلمرو بر روی درختان خراش ایجاد کرده و بوی خود را برجای می‌گذارند. پانداها معمولاً به وسیله ادرار کردن قلمرو خود را تعیین می‌کنند. خرس‌های نر برای به دست آوردن خرس ماده یا تعیین قلمرو، ممکن است با هم درگیر شوند و طی این درگیری‌ها به شدت زخمی شوند. دوره بارداری در خرس‌ها بین ۶ تا ۹ ماه به طول می‌انجامد و تا چهار توله متولد می‌شوند.[۳۲] پاندا ممکن است دوقلو بزاید اما فقط به یکی از توله‌ها رسیدگی کرده و تولهٔ دیگر را رها کرده تا بمیرد.[۳۳] شیر خرس‌ها بسیار غنی و دارای چربی فراوان و آنتی‌بادی‌ها بوده و ممکن است تا یک سال شیردهی به توله‌ها ادامه یابد.[۳۴][۳۵]

در ۲ تا ۳ ماهگی توله‌ها توانایی ترک لانه به همراه مادر خود را خواهند داشت. خرس‌ها بستگی به نوع گونه، در سن ۳ تا ۶ سالگی به بلوغ جنسی می‌رسند.[۳۶] رشد فیزیکی بدن خرس‌های قهوه‌ای شبه‌جزیره آلاسکا و خرس‌های قطبی، تا ۱۱ سالگی، ادامه دارد.[۳۷] میانگین طول عمر در گونه‌های مختلف خرس، متفاوت است. خرس‌های قهوه‌ای به‌طور میانگین، ۲۵ سال زندگی می‌کنند.[۳۸]

خرس‌های نر نقشی در بزرگ کردن توله‌ها ایفا نمی‌کنند. نوزادکشی در میان خرس‌های قطبی، خرس قهوه‌ای و خرس سیاه آمریکایی مشاهده شده و خرس‌های نر، تولهٔ دیگر خرس‌ها را می‌کشند.[۳۹] با کشتن توله‌ها، خرس ماده می‌تواند دوباره فحل و آمادهٔ جفت‌گیری شود.[۴۰] خرس‌های ماده، به‌شدت از توله‌های خود محافظت کرده و برای نجات آن‌ها تا حد مرگ، تلاش و مبارزه می‌کنند.[۴۱][۴۲][۴۳]

خواب زمستانی

[ویرایش]

خرس‌های مناطق شمالی و سردسیر مانند خرس گریزلی و خرس سیاه آمریکایی در ماه‌های سرد به خواب زمستانی می‌روند.[۴۴][۴۵] طی این فرایند، متابولیسم و دمای بدن جانور شدیداً کاهش یافته و ضربان قلب از ۵۵ بار در دقیقه به ۹ بار کاهش می‌یابد.[۴۶] خرس‌ها در حالت عادی طی خواب زمستانی بیدار نخواهند شد و همهٔ این مدت را بدون خوردن و آشامیدن و دفع ادرار و مدفوع می‌گذرانند. خرس‌های ماده باردار در دوره خواب زمستانی بیدار شده و زایمان انجام می‌شود.[۴۷]

تهدیدها

[ویرایش]

خرس‌ها دشمنان زیادی در طبیعت ندارند. البته توله‌ها و خرس‌های نابالغ ممکن است توسط گربه‌سانان بزرگ‌تر مثل شیر، ببر و خرس‌های دیگر، آسیب ببینند[۴۸][۴۹] اما مهم‌ترین تهدید علیه خرس‌ها، انسان‌ها هستند.[۵۰]

تاکنون بالغ بر ۸۰ نوع از انواع انگل‌ها در خرس‌ها دیده شده است که شامل انگل‌های خارجی مثل شپش‌ها و کنه‌ها و انگل‌های داخلی همچون تک‌یاختگان، نماتودها و کرم‌ها در بافت‌های مختلف است.[۵۱] همچنین در بعضی از خرس‌های آمریکای شمالی، ویروسی شناسایی شده که موجب علایمی مشابه بیماری دیستمپر سگ‌سانان می‌شود.[۵۲][۵۳]

نگارخانه

[ویرایش]

جستارهای وابسته

[ویرایش]

پانویس

[ویرایش]
  1. Eocene
  2. Flynn, J.J.; Finarelli, J.A.; Zehr, S.; Hsu, J.; Nedbal, M.A. (2005). "Molecular phylogeny of the Carnivora (Mammalia): Assessing the impact of increased sampling on resolving enigmatic relationships". Systematic Biology. 54 (2): 317–337. doi:10.1080/10635150590923326. PMID 16012099.
  3. Ward and Kynaston, p. 61
  4. Hemstock, Annie (1999). The Polar Bear. Manakato, MN: Capstone Press. p. 4. ISBN 978-0-7368-0031-0.
  5. Dell'Amore, C. (February 3, 2011), Biggest Bear Ever Found, National Geographic News, archived from the original on 2017-10-17
  6. Soibelzon, L. H.; Schubert, B. W. (January 2011). "The Largest Known Bear, Arctotherium angustidens, from the Early Pleistocene Pampean Region of Argentina: With a Discussion of Size and Diet Trends in Bears". Journal of Paleontology. 85 (1): 69–75. doi:10.1666/10-037.1. S2CID 129585554. Archived from the original on 2011-03-10. Retrieved 2011-06-01.
  7. Anon (2010). Mammal Anatomy: An Illustrated Guide. Marshall Cavendish. pp. 104–123. ISBN 978-0-7614-7882-9.
  8. Derocher, Andrew E.; Andersen, Magnus; Wiig, Øystein (2005). "Sexual dimorphism of polar bears" (PDF). Journal of Mammalogy. 86 (5): 895–901. doi:10.1644/1545-1542(2005)86[895:SDOPB]2.0.CO;2. Archived from the original (PDF) on 2014-02-02.
  9. Hunt, R. M. Jr. (1998). "Ursidae". In Janis, Christine M.; Scott, Kathleen M.; Jacobs, Louis L. (eds.). Evolution of Tertiary Mammals of North America, volume 1: Terrestrial carnivores, ungulates, and ungulatelike mammals. Cambridge, England: Cambridge University Press. pp. 174–195. ISBN 978-0-521-35519-3.
  10. Anon (2010). Mammal Anatomy: An Illustrated Guide. Marshall Cavendish. pp. 104–123. ISBN 978-0-7614-7882-9.
  11. Encarta 2008
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Encarta 2008
  13. Schwartz, C. C.; Miller, S. D.; Haroldson, M. A. (2003-11-19). "Grizzly Bear". In Feldhamer, G.; Thompson, B.; Chapman, J. (eds.). Wild Mammals of North America; biology, management and conservation. Johns Hopkins University Press. p. 562. ISBN 978-0-8018-7416-1.
  14. "Food Habits of Grizzly Bears and Black Bears in the Yellowstone Ecosystem". National Park Service. Archived from the original on 2017-01-28. Retrieved 18 January 2017.
  15. Ruiqiang Li; Fan, Wei; Tian, Geng; Zhu, Hongmei; He, Lin; Cai, Jing; Huang, Quanfei; Cai, Qingle; Li, Bo; Bai, Yinqi; Zhang, Zhihe; Zhang, Yaping; Wang, Wen; Li, Jun; Wei, Fuwen; Li, Heng; Jian, Min; Li, Jianwen; Zhang, Zhaolei; Nielsen, Rasmus; Li, Dawei; Gu, Wanjun; Yang, Zhentao; Xuan, Zhaoling; Ryder, Oliver A.; Leung, Frederick Chi-Ching; Zhou, Yan; Cao, Jianjun; Sun, Xiao; et al. (2010). "The sequence and de novo assembly of the giant panda genome". Nature. 463 (21): 311–317. Bibcode:2010Natur.463..311L. doi:10.1038/nature08696. PMC 3951497. PMID 20010809.
  16. Ward and Kynaston, p. 83
  17. Saghal، Bittu. Do you know?.
  18. Ward and Kynaston, pp. 124–125
  19. Anon (2010). Mammal Anatomy: An Illustrated Guide. Marshall Cavendish. pp. 104–123. ISBN 978-0-7614-7882-9.
  20. Anon (2010). Mammal Anatomy: An Illustrated Guide. Marshall Cavendish. pp. 104–123. ISBN 978-0-7614-7882-9.
  21. Servheen, C.; Herrero, S.; Peyton, B. (1999). Bears: Status Survey and Conservation Action Plan. IUCN. pp. 5–10. ISBN 978-2-8317-0462-3. They are opportunistic omnivores whose diet varies from plant foliage, roots, and fruits; insect adults, larvae, and eggs; animal matter from carrion; animal matter from predation; and fish. Their dentition and digestive system reflects this varied diet.
  22. Ward and Kynaston, p.52
  23. "Bear - Wikipedia". en.m.wikipedia.org (به انگلیسی). Retrieved 2020-08-29.
  24. Servheen, C.; Herrero, S.; Peyton, B. (1999). Bears: Status Survey and Conservation Action Plan. IUCN. pp. 5–10. ISBN 978-2-8317-0462-3. They are opportunistic omnivores whose diet varies from plant foliage, roots, and fruits; insect adults, larvae, and eggs; animal matter from carrion; animal matter from predation; and fish. Their dentition and digestive system reflects this varied diet.
  25. Servheen, C.; Herrero, S.; Peyton, B. (1999). Bears: Status Survey and Conservation Action Plan. IUCN. pp. 5–10. ISBN 978-2-8317-0462-3. They are opportunistic omnivores whose diet varies from plant foliage, roots, and fruits; insect adults, larvae, and eggs; animal matter from carrion; animal matter from predation; and fish. Their dentition and digestive system reflects this varied diet.
  26. Servheen, C.; Herrero, S.; Peyton, B. (1999). Bears: Status Survey and Conservation Action Plan. IUCN. pp. 5–10. ISBN 978-2-8317-0462-3. They are opportunistic omnivores whose diet varies from plant foliage, roots, and fruits; insect adults, larvae, and eggs; animal matter from carrion; animal matter from predation; and fish. Their dentition and digestive system reflects this varied diet.
  27. Servheen, C.; Herrero, S.; Peyton, B. (1999). Bears: Status Survey and Conservation Action Plan. IUCN. pp. 5–10. ISBN 978-2-8317-0462-3. They are opportunistic omnivores whose diet varies from plant foliage, roots, and fruits; insect adults, larvae, and eggs; animal matter from carrion; animal matter from predation; and fish. Their dentition and digestive system reflects this varied diet.
  28. Nowak, R. M. (2005). Walker's Carnivores of the World. Johns Hopkins University Press. p. 114. ISBN 978-0-8018-8032-2.
  29. Klinka, D R; Reimchen, T E (2002-08-01). "Nocturnal and diurnal foraging behaviour of brown bears (Ursus arctos) on a salmon stream in coastal British Columbia". Canadian Journal of Zoology. 80 (8): 1317–1322. doi:10.1139/z02-123. ISSN 0008-4301.
  30. Sandell, M. (1989). "The mating tactics and spacing patterns of solitary carnivores". Carnivore behavior, ecology, and evolution. Springer. pp. 164–182. doi:10.1007/978-1-4613-0855-3_7. ISBN 978-1-4613-0855-3.
  31. Stonorov, D.; Stokes, A. W. (1972). "Social behavior of the Alaska brown bear" (PDF). Bears: Their Biology and Management. 2: 232–242. doi:10.2307/3872587. JSTOR 3872587. Archived (PDF) from the original on 2013-07-22. Retrieved 2017-01-11.
  32. Ward and Kynaston, pp. 144–148
  33. "Panda Facts". Pandas International. Archived from the original on 24 September 2015. Retrieved 26 August 2015.
  34. Ward and Kynaston, pp. 144–148
  35. Nowak, R. M. (2005). Walker's Carnivores of the World. Johns Hopkins University Press. p. 114. ISBN 978-0-8018-8032-2.
  36. Ward and Kynaston, pp. 144–148
  37. Ward and Kynaston, pp. 144–148
  38. "Grizzly Bear". National Geographic.com. Archived from the original on 2017-04-21. Retrieved 29 April 2017.
  39. Ward and Kynaston, p. 132
  40. Bellemain, Eva; Swenson, Jon E.; Taberlet, Pierre (2006). "Mating Strategies in Relation to Sexually Selected Infanticide in a Non-Social Carnivore: The Brown Bear" (PDF). Ethology. 112 (3): 238–246. doi:10.1111/j.1439-0310.2006.01152.x. Archived (PDF) from the original on 2016-12-21. Retrieved 2017-05-02.
  41. Bellemain, E.; Zedrosser, A.; Manel, S.; Waits, L. P.; Taberlet, P.; Swenson, J. E. (2005). "The dilemma of female mate selection in the brown bear, a species with sexually selected infanticide". Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences. 273 (1584): 283–291. doi:10.1098/rspb.2005.3331. PMC 1560043. PMID 16543170.
  42. Swenson, J. E.; Dahle, B.; Sandegren, F. (2001). "Intraspecific predation in Scandinavian brown bears older than cubs-of-the-year". Ursus. 12: 81–91. JSTOR 3873233. Archived from the original on 2017-11-16. Retrieved 2017-01-14.
  43. Mörner, T.; Eriksson, H.; Bröjer, C.; Nilsson, K.; Uhlhorn, H.; Ågren, E.; af Segerstad, C.H.; Jansson, D.S.; Gavier-Widén, D. (2005). "Diseases and mortality in free-ranging brown bear (Ursus arctos), gray wolf (Canis lupus), and wolverine (Gulo gulo) in Sweden". Journal of Wildlife Diseases. 41 (2): 298–303. doi:10.7589/0090-3558-41.2.298. PMID 16107663.
  44. Gerhard Heldmeier (2011). "Life on low flame in hibernation". Science. 331 (6019): 866–867. Bibcode:2011Sci...331..866H. doi:10.1126/science.1203192. PMID 21330523. S2CID 31514297.
  45. Shimozuru, M.; et al. (2013). "Pregnancy during hibernation in Japanese black bears: effects on body temperature and blood biochemical profiles". Journal of Mammalogy. 94 (3): 618–627. doi:10.1644/12-MAMM-A-246.1. S2CID 86174817.
  46. Tøien, Ø.; et al. (2011). "Hibernation in Black Bears: Independence of Metabolic Suppression from Body Temperature". Science. 331 (6019): 906–909. Bibcode:2011Sci...331..906T. doi:10.1126/science.1199435. PMID 21330544. S2CID 20829847.
  47. Shimozuru, M.; et al. (2013). "Pregnancy during hibernation in Japanese black bears: effects on body temperature and blood biochemical profiles". Journal of Mammalogy. 94 (3): 618–627. doi:10.1644/12-MAMM-A-246.1. S2CID 86174817.
  48. Seryodkin, Ivan (2006). The ecology, behavior, management and conservation status of brown bears in Sikhote-Alin (به روسی). Far Eastern National University, Vladivostok, Russia. pp. 1–252. Archived from the original on 2013-12-24.
  49. Seryodkin; et al. (2003). "Denning ecology of brown bears and Asiatic black bears in the Russian Far East". Ursus. 14 (2): 159. Archived from the original on 2011-08-17. Retrieved 2014-10-05.
  50. McTaggart Cowan, I. (1972). "The Status and Conservation of Bears (Ursidae) of the World: 1970". Bears: Their Biology and Management. 2: 343–367. CiteSeerX 10.1.1.483.1402. doi:10.2307/3872596. JSTOR 3872596.
  51. Crum, James M.; Nettles, Victor F.; Davidson, William R. (1978). "Studies on endoparasites of the black bear (Ursus americanus) in the southeastern United States". Journal of Wildlife Diseases. 14 (2): 178–186. doi:10.7589/0090-3558-14.2.178. PMID 418189.
  52. "Bear - Wikipedia". en.m.wikipedia.org (به انگلیسی). Retrieved 2020-08-29.
  53. Emergence and Control of Zoonotic Ortho- and Paramyxovirus Diseases. John Libbey Eurotext. p. 167. ISBN 978-2-7420-0392-1.