Afryka Północna: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
wstawienie {{Kontrola autorytatywna}} |
Znacznik: Anulowanie edycji |
||
(Nie pokazano 5 wersji utworzonych przez 4 użytkowników) | |||
Linia 24: | Linia 24: | ||
Od około XI wieku p.n.e. na obszarze współczesnej północnej [[Etiopia|Etiopii]] rozwijało się państwo [[Aksum]] – według tradycji kontynuator [[Królestwo Saba|królestwa Saby]]. Około 350 roku p.n.e. Aksum najechał Kusz i przyczynił się do jego upadku. W 333 roku władca Aksum, [[Ezana]], przyjął chrzest w [[Ryt bizantyjski|obrządku bizantyjskim]]. W VI wieku na terenie Aksum toczyły się liczne wojny religijne. Państwo upadło w X wieku wskutek [[Podboje arabskie|najazdu przez Arabów]]. |
Od około XI wieku p.n.e. na obszarze współczesnej północnej [[Etiopia|Etiopii]] rozwijało się państwo [[Aksum]] – według tradycji kontynuator [[Królestwo Saba|królestwa Saby]]. Około 350 roku p.n.e. Aksum najechał Kusz i przyczynił się do jego upadku. W 333 roku władca Aksum, [[Ezana]], przyjął chrzest w [[Ryt bizantyjski|obrządku bizantyjskim]]. W VI wieku na terenie Aksum toczyły się liczne wojny religijne. Państwo upadło w X wieku wskutek [[Podboje arabskie|najazdu przez Arabów]]. |
||
W II–I wieku p.n.e. północne wybrzeże Afryki, łącznie z Egiptem, zostało zajęte przez Rzym, dzięki czemu region ten został ujednolicony pod względem gospodarczym i kulturowym. Taki stan rzeczy trwał do podziału [[Cesarstwo Rzymskie|cesarstwa rzymskiego]] w 395 roku. Egipt przypadł [[Cesarstwo Bizantyńskie|cesarstwu wschodniorzymskiemu]] i został utracony w VII |
W II–I wieku p.n.e. północne wybrzeże Afryki, łącznie z Egiptem, zostało zajęte przez Rzym, dzięki czemu region ten został ujednolicony pod względem gospodarczym i kulturowym. Taki stan rzeczy trwał do podziału [[Cesarstwo Rzymskie|cesarstwa rzymskiego]] w 395 roku. Egipt przypadł [[Cesarstwo Bizantyńskie|cesarstwu wschodniorzymskiemu]] i został utracony w VII wieku wskutek podbojów arabskiech. W 429 roku obszary afrykańskie, należące do [[Cesarstwo zachodniorzymskie|cesarstwa zachodniorzymskiego]], zostały zajęte przez [[Wandalowie|Wandalów]]<ref>{{encyklopedia PWN|id = 4019167|tytuł=Afryka. Historia. Starożytność|data dostępu=2016-02-16}}</ref>. |
||
=== Islamizacja Afryki północnej (649 – 1055) === |
=== Islamizacja Afryki północnej (649 – 1055) === |
||
Po śmierci [[Mahomet]]a, twórcy religii [[islam]]skiej, jego następcy – [[kalif]]owie – podjęli wielkie wyprawy wojenne przeciwko niewiernym. Ich wojska uderzyły między innymi na należący wtedy do [[cesarstwo Bizantyńskie|Bizancjum]] [[Egipt]] (całkowicie opanowany do 649 roku) oraz [[Cyrenajka|Cyrenajkę]] i [[Trypolitania|Trypolitanię]] w północnej Afryce. Do początku VIII wieku [[Arabowie]] opanowali całą Afrykę Północną, skąd w 711 wdarli się do [[Hiszpania|Hiszpanii]] na Półwyspie Iberyjskim. |
Po śmierci [[Mahomet]]a, twórcy religii [[islam]]skiej, jego następcy – [[kalif]]owie – podjęli wielkie wyprawy wojenne przeciwko niewiernym. Ich wojska uderzyły między innymi na należący wtedy do [[cesarstwo Bizantyńskie|Bizancjum]] [[Egipt]] (całkowicie opanowany do 649 roku) oraz [[Cyrenajka|Cyrenajkę]] i [[Trypolitania|Trypolitanię]] w północnej Afryce. Do początku VIII wieku [[Arabowie]] opanowali całą Afrykę Północną, skąd w 711 wdarli się do [[Hiszpania|Hiszpanii]] na Półwyspie Iberyjskim. |
||
Rządzący z [[Bagdad]]u kalifowie dość szybko utracili jednak kontrolę |
Rządzący z [[Bagdad]]u kalifowie dość szybko utracili jednak kontrolę nad Afryką Północną, w której władzę przejęły lokalne islamskie dynastie. [[Egipt]] stanowił odrębne państwo od 868 roku. W 969 Egipt opanowali [[szyizm|szyiccy]] [[Fatymidzi]]. W 971 założyli oni [[Kair]], przyszłą stolicę oraz centrum handlowe i naukowe. Już w 988 powstał tam jeden z pierwszych uniwersytetów średniowiecza i biblioteka, licząca 1600 tys. tomów. |
||
W [[Maghreb]]ie powstało silne państwo [[Zirydzi|Zirydów]], które rozpadło się w wyniku najazdu nomadów (1050 rok), nasłanych przez Fatymidów. |
W [[Maghreb]]ie powstało silne państwo [[Zirydzi|Zirydów]], które rozpadło się w wyniku najazdu nomadów (1050 rok), nasłanych przez Fatymidów. |
Aktualna wersja na dzień 21:46, 3 paź 2023
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Afryka_P%C3%B3%C5%82nocna.png/300px-Afryka_P%C3%B3%C5%82nocna.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/United_Nations_geoscheme_for_Africa.svg/350px-United_Nations_geoscheme_for_Africa.svg.png)
Afryka Północna – region Afryki, obejmujący północną część kontynentu. Zazwyczaj do krajów Afryki Północnej zalicza się:
- Algieria
- Egipt
- Libia
- Maroko
- Mauretania (czasem zaliczana do Afryki Zachodniej)
- Sahara Zachodnia (rzadko zaliczana do Afryki Zachodniej)
- Sudan (czasem zaliczany do Afryki Wschodniej)
- Tunezja
Niekiedy wlicza się także Etiopię, Erytreę i Dżibuti. Z drugiej strony termin ten jest zawężany do krajów Maghrebu.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Najstarszą cywilizacją, która sformowała się w północnej części Afryki, była cywilizacja egipska. Rządzone przez faraonów państwa Dolnego i Górnego Egiptu powstały około IV tysiąclecia p.n.e. i zjednoczone zostały około XXI wieku p.n.e. Polityczne, gospodarcze i kulturowe wpływy egipskie sięgały Nubii, Etiopii, a nawet – dzięki morskim szlakom handlowym – krainy Punt.
- Osobny artykuł:
Na przełomie XII i XI wieku p.n.e. na obszarze Numibii rozwinęło się państwo Kusz. W VIII wieku p.n.e. władcy Kusz sięgnęli po władzę w Egipcie i ponad sto lat rządzili nim jako tzw. dynastia etiopska.
W północno-zachodniej Afryce, wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego, od XI wieku p.n.e. Fenicjanie zakładali faktorie handlowe i kolonie. Około 1100 roku p.n.e. powstała kolonia w Utyce, w 814 roku p.n.e. – w Kartaginie, która z czasem podporządkowała sobie inne kolonie fenickie. Dążenia do monopolizacji handlu morskiego przez Kartaginę doprowadziła do konfliktów z Rzymem i trzech wojen punickich (III–połowa II wieku p.n.e.), w wyniku których Kartagina została zniszczona.
Od około XI wieku p.n.e. na obszarze współczesnej północnej Etiopii rozwijało się państwo Aksum – według tradycji kontynuator królestwa Saby. Około 350 roku p.n.e. Aksum najechał Kusz i przyczynił się do jego upadku. W 333 roku władca Aksum, Ezana, przyjął chrzest w obrządku bizantyjskim. W VI wieku na terenie Aksum toczyły się liczne wojny religijne. Państwo upadło w X wieku wskutek najazdu przez Arabów.
W II–I wieku p.n.e. północne wybrzeże Afryki, łącznie z Egiptem, zostało zajęte przez Rzym, dzięki czemu region ten został ujednolicony pod względem gospodarczym i kulturowym. Taki stan rzeczy trwał do podziału cesarstwa rzymskiego w 395 roku. Egipt przypadł cesarstwu wschodniorzymskiemu i został utracony w VII wieku wskutek podbojów arabskiech. W 429 roku obszary afrykańskie, należące do cesarstwa zachodniorzymskiego, zostały zajęte przez Wandalów[1].
Islamizacja Afryki północnej (649 – 1055)
[edytuj | edytuj kod]Po śmierci Mahometa, twórcy religii islamskiej, jego następcy – kalifowie – podjęli wielkie wyprawy wojenne przeciwko niewiernym. Ich wojska uderzyły między innymi na należący wtedy do Bizancjum Egipt (całkowicie opanowany do 649 roku) oraz Cyrenajkę i Trypolitanię w północnej Afryce. Do początku VIII wieku Arabowie opanowali całą Afrykę Północną, skąd w 711 wdarli się do Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim.
Rządzący z Bagdadu kalifowie dość szybko utracili jednak kontrolę nad Afryką Północną, w której władzę przejęły lokalne islamskie dynastie. Egipt stanowił odrębne państwo od 868 roku. W 969 Egipt opanowali szyiccy Fatymidzi. W 971 założyli oni Kair, przyszłą stolicę oraz centrum handlowe i naukowe. Już w 988 powstał tam jeden z pierwszych uniwersytetów średniowiecza i biblioteka, licząca 1600 tys. tomów.
W Maghrebie powstało silne państwo Zirydów, które rozpadło się w wyniku najazdu nomadów (1050 rok), nasłanych przez Fatymidów.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Afryka. Historia. Starożytność, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2016-02-16] .