Bovaryzm
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/MadameBovary01.jpg/220px-MadameBovary01.jpg)
Bovaryzm lub bowaryzm – poczucie lub stan niezadowolenia, charakterystyczne dla postaci Emmy Bovary, bohaterki powieści Gustawa Flauberta Pani Bovary. Jest to postawa rozczarowania wiążąca się z poczuciem niezgodności pomiędzy wyidealizowanym obrazem własnej osoby a rzeczywistością. Jednostki przejawiające taką postawę są wiecznie niezaspokojone, skłonne do egzaltacji i zachowań romantycznych, przy jednoczesnym deprecjonowaniu rzeczywistości.
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]Określenie ‘bovaryzm’ jest rzeczownikiem nawiązującym do powieści Gustave'a Flauberta Pani Bovary. Zostało użyte przez Jules'a de Gaultiera w 1892 r.[1], w jego pierwszej rozprawie – Le Bovarysme, la psychologie dans l’œuvre de Flaubert (Bovaryzm, psychologia w dziele Flauberta).
Czasownik bovaryser pojawił się po raz pierwszy we francuskim słowniku Le Grand Robert w 2014 r., i został on tam zdefiniowany jako „marzenia o innym losie, przeznaczeniu, bardziej od obecnego satysfakcjonującym”.
Definicje
[edytuj | edytuj kod]Bovaryzm jest stanem frustracji, zarówno pod względem emocjonalnym, jak i społecznym, który występuje przede wszystkim wśród niektórych osób neurotycznych, prowadzącym do nieuzasadnionych i jednocześnie nadmiernych ambicji, a także do ucieczki w świat wyobraźni i literatury[2]. To również stan, który dotyka bohaterkę powieści Flauberta, Emmę Bovary. Polega on na postrzeganiu rzeczywistości z perspektywy przeczytanych książek. Fakt, że światy fikcyjne nie są rzetelnym odwzorowaniem świata realnego, niesie ze sobą przede wszystkim rozczarowanie[3].
Według Flauberta, bovaryzm jest „zderzeniem ideałów romantycznych z miałkością zastanej rzeczywistości” oraz pewną „melancholią”[4].
W literaturze polskiej przykładem takiej postawy jest główna bohaterka Chama Elizy Orzeszkowej, Franka, oraz Emilia Korczyńska z Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej. Temat został wykorzystany także w kinie, m.in. w Cezar i Rozalia Claude'a Sauteta, oraz Pani Bovary to ja Zbigniewa Kamińskiego.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Pismo Penser/rêver : « Que veut une femme ? », 2007, s. 18.
- ↑ Bovarysme na stronie lettres.org
- ↑ Christine Montalbetti, La fiction, GF, 2001, s. 225.
- ↑ Komentarz do Madame Bovary, Larousse, Petits classiques, Romain Lancrey-Javal.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Lewi Georges, Les Nouveaux Bovary, Génération Facebook, L'illusion de vivre autrement, Pearson, 2012.
- Lewi Georges, Bovary21, François Bourin, 2013.
- Mazan Bogdan, Bowaryzm w literackich transpozycjach polskich modernistów, [w:] Literatura Młodej Polski. Między XIX a XX wiekiem, red. E. Paczoska i J. Sztachelska, Białystok 1998, s. 11-27.
- Palante Georges, Le bovarysme. Une moderne philosophie de l'illusion suivi de Pathologie du Bovarysme, Rivages Poche, 1903.