Cykl powieści o Tomku Wilmowskim
Zasugerowano, aby zintegrować ten artykuł z artykułem Tomek Wilmowski. Nie opisano powodu propozycji integracji. |
Cykl powieści o Tomku Wilmowskim – cykl dziesięciu powieści przygodowo-podróżniczych dla młodzieży autorstwa Alfreda Szklarskiego, opowiadających o przygodach młodego podróżnika i łowcy zwierząt Tomka Wilmowskiego i jego przyjaciół. Akcja powieści toczy się na początku XX wieku w Australii, Azji, Afryce i obu Amerykach.
Pierwsze siedem tomów powieści ukazało się w latach 1957–1967, a ósmy – będący bezpośrednią kontynuacją siódmego – po dwudziestu latach przerwy, w 1987. Dziewiąty opublikowany tom przygód Tomka został dokończony przez ks. Adama Zelgę i wydany w 1995[1]. W maju 2021 ukazał się dziesiąty tom Tomek na Alasce (napisany przez Macieja Dudziaka na podstawie notatek pozostawionych przez Alfreda Szklarskiego)[2].
Książki były pierwotnie publikowane przez katowickie Wydawnictwo Śląsk, zaś w XXI wieku przez warszawskie wydawnictwo Muza.
W 1948 roku ukazała się książka Tomek w tarapatach wydana pod pseudonimem Fred Garland, opowiadająca o nastolatku podróżującym do Afryki i przeżywającym niezwykłe przygody.
Książki z cyklu
[edytuj | edytuj kod]- Tomek w krainie kangurów (Europa, Australia, pierwsze wydanie: 1957)
- Przygody Tomka na Czarnym Lądzie (Afryka Wschodnia, pierwsze wydanie: 1958)
- Tomek na wojennej ścieżce (pogranicze Stanów Zjednoczonych i Meksyku, pierwsze wydanie: 1959)
- Tomek na tropach Yeti (Indie, Tybet, pierwsze wydanie: 1961)
- Tajemnicza wyprawa Tomka (Syberia, pierwsze wydanie: 1963)
- Tomek wśród łowców głów (Australia, Nowa Gwinea, pierwsze wydanie: 1965)
- Tomek u źródeł Amazonki (Ameryka Południowa, pierwsze wydanie: 1967)
- Tomek w Gran Chaco (Ameryka Południowa, pierwsze wydanie: 1987)
- Tomek w grobowcach faraonów (Egipt, pierwsze wydanie: 1995, współautor Adam Zelga)
- Tomek na Alasce (Alaska, pierwsze wydanie: 2021, napisany przez Macieja Dudziaka na podstawie notatek, pozostawionych przez Alfreda Szklarskiego)[3].
Chronologia wydarzeń
[edytuj | edytuj kod]Orientacyjna chronologia najważniejszych wydarzeń w cyklu książek Alfreda Szklarskiego o Tomku Wilmowskim.
Rok | Wydarzenie | Książka | Źródło |
---|---|---|---|
1885 | Jan Smuga podejmuje pracę w przedsiębiorstwie Hagenbecka | opowiadanie Smugi w Tomku na tropach Yeti | |
1887 | Tomek Wilmowski rodzi się w Warszawie | ||
1890 | Narodziny Sally Allan w Australii | Tomek w krainie kangurów | |
1893 | Ucieczka z kraju Andrzeja Wilmowskiego i Tadeusza Nowickiego | opowiadanie Smugi w Tomku w krainie kangurów | |
1895 | Śmierć matki Tomka | opowiadanie Smugi w Tomku w krainie kangurów | |
1896 | Wilmowski poznaje Smugę | opowiadanie Smugi w Tomku w krainie kangurów | |
1902 | Wyjazd Tomka z Warszawy do ojca; pierwsza wyprawa do Australii | Tomek w krainie kangurów | |
1903 | Wyprawa do Afryki | Tomek na Czarnym Lądzie | |
1904 | Wakacje Tomka, bosmana Nowickiego i Sally w Ameryce Północnej | Tomek na wojennej ścieżce | |
1907 | Smuga z przyjaciółmi wyprawiają się po złoto do Azji | Tomek na tropach Yeti | |
Aresztowanie i zsyłka Zbyszka Karskiego | Tajemnicza wyprawa Tomka | ||
1908 | Przyjaciele odbijają Zbyszka z zesłania na Syberii | Tajemnicza wyprawa Tomka | |
1909 | Wyprawa do Papui-Nowej Gwinei; bosman Nowicki zostaje kapitanem i właścicielem jachtu „Sita”; ślub Tomka i Sally | Tomek wśród łowców głów | |
1910 | Smuga porwany w Ameryce Południowej, przyjaciele organizują ekspedycję ratunkową | Tomek u źródeł Amazonki; Tomek w Gran Chaco | |
1911 | Wakacje z przygodami w Egipcie | Tomek w grobowcach faraonów | |
1912 | Ekspedycja Tomka, bosmana i Sally na Alasce | Tomek na Alasce |
Główni bohaterowie
[edytuj | edytuj kod]Wykaz obejmuje osoby pojawiające się w więcej niż jednej książce.
- Tomek Wilmowski – bohater tytułowy, w chwili rozpoczęcia akcji pierwszej książki ma 14 lat, w ostatnim tomie cyklu – 24. Uczeń gimnazjum w Warszawie, który wyjeżdża z Polski, aby dołączyć do ojca i uczestniczy z nim w wyprawach mających na celu odłów zwierząt dla ogrodów zoologicznych. Odważny, wysportowany, doskonały strzelec. Po ukończeniu szkoły w Anglii studiuje zoologię. Podczas wyprawy do Nowej Gwinei żeni się ze swoją długoletnią sympatią, Australijką Sally Allan.
- Andrzej Wilmowski – ojciec Tomka, z wykształcenia geograf, wdowiec. W Warszawie pod rosyjskim zaborem kolportował nielegalne pisma patriotyczne, wyśledzony przez carską Ochranę musiał uciekać z kraju. Krótko po jego wyjeździe zmarła jego żona, matka Tomka, i od tego czasu syna wychowywała jej siostra z mężem, a Andrzej Wilmowski utrzymywał go, przysyłając pieniądze. Gdy syn miał 14 lat, sprowadził go do siebie. Pracownik zoo Carla Hagenbecka w Hamburgu, zajmuje się odłowem dzikich zwierząt podczas wypraw. Spokojny i wyważony, troskliwy ojciec. Jako jedyny z głównych bohaterów nie lubi polowań.
- Tadeusz Nowicki – niegdyś terminator ślusarski, w Warszawie współdziałał ze starszym od siebie Andrzejem Wilmowskim w kolportażu pism patriotycznych. Razem z nim musiał uciekać z Polski. Został marynarzem i uzyskał rangę bosmana, a w 1909 r. morskiego kapitana jachtowego. Mężczyzna o wielkiej sile fizycznej, niepokonany w walce, doskonały strzelec (nauczyciel Tomka) i jego najbliższy przyjaciel, traktujący go mimo różnicy wieku jak partnera. Zaprzysięgły kawaler i wielbiciel rumu, którym jednak nigdy się nie upija. W 1909 r. otrzymał od maharani Alwaru w darze duży, pełnomorski jacht.
- Jan Smuga – podróżnik, od młodości jeżdżący po świecie, potem pracownik hamburskiego zoo Hagenbecka. Tam poznał Andrzeja Wilmowskiego i zaprosił go do współpracy. W czasach poprzedzających akcję książek odbył wiele podróży, o których niekiedy wspomina. Doskonały strzelec i myśliwy. Ponieważ z Polski wyjechał legalnie, mógł przyjechać do Warszawy po Tomka, aby zabrać go do ojca. Dla Tomka wzór podróżnika. Jego brat był zesłańcem, uciekł z Syberii przez Tybet do Kaszmiru, ale przypłacił to śmiercią wskutek odmrożeń.
- Sally Allan – Australijka, którą Tomek odnalazł podczas swojej pierwszej wyprawy, gdy zaginęła w skrobie i zwichnęła nogę. Od tego czasu sympatia Tomka, stale korespondują, spędzają razem wakacje w USA, a ostatecznie podczas wyprawy do Nowej Gwinei biorą ślub. Dała Tomkowi psa imieniem Dingo, który uczestniczy z bohaterami w wyprawach. Jest odważna i pewna siebie. Studiowała zoologię, aby podróżować razem z ukochanym.
- Karol Bentley – Australijczyk z Melbourne, syn Australijczyka i Polki, mówiący dobrze po polsku. Zoolog i badacz. Razem z głównymi bohaterami bierze udział w wyprawach po Australii i do Nowej Gwinei.
- Zbigniew Karski – brat cioteczny Tomka, u jego rodziców Tomek mieszkał w Warszawie po śmierci matki. Za działalność patriotyczną (już po wyjeździe Tomka) zesłany na Sybir, skąd uciekł z pomocą Tomka i jego przyjaciół. Później uczestniczył z nimi w wyprawie do Nowej Gwinei, a następnie podjął pracę w Brazylii.
- Natasza Karska – Rosjanka, studentka medycyny zesłana na Sybir, ukochana Zbyszka. Pomogła Tomkowi i jego przyjaciołom odnaleźć go na zesłaniu, po czym uciekła razem z nim. Brała udział w wyprawie do Nowej Gwinei, a po ślubie ze Zbyszkiem zamieszkała z nim w Brazylii.
- Pandit Davasarman – hinduski arystokrata, brat maharani Alwaru. Zaprzyjaźnia się z głównymi bohaterami, uczestniczy z nimi w wyprawie do Tybetu, a potem pomaga w uprowadzeniu Zbyszka i Nataszy z Syberii, wypływając po uciekinierów statkiem żaglowym, który następnie jego siostra ofiarowała Tadeuszowi Nowickiemu.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Grażyna Kuźnik: Tomek z ulicy Jordana. katowice.naszemiasto, 2002-06-07. [dostęp 2016-06-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-30)].
- ↑ WellCommerce.org, Tomek na Alasce [online], rewolucja.co.uk [dostęp 2021-05-16] (pol.).
- ↑ Tomek na Alasce [online], www.swiatksiazki.pl [dostęp 2021-05-16] (pol.).