Jan Wroczyński
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
6 czerwca 1876 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1894–1921 |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | |
Stanowiska |
kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Kierownik Ministerstwa spraw wojskowych | |
Okres |
od 4 listopada 1918 |
Następca | |
Kierownik Ministerstwa spraw wojskowych | |
Okres |
od 22 listopada 1918 |
Poprzednik | |
Następca |
Jan Wroczyński ps. „Rejtan” (ur. 6 czerwca 1876 w Ozieranach, zm. 28 kwietnia 1945 w Warszawie) – polski inżynier, tytularny generał dywizji Wojska Polskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn Adolfa, ziemianina, i Emilii z Korwin-Sochaczewskich. Kształcił się w Korpusie Kadetów w Niżnym Nowogrodzie. Od 1 września 1894 roku pełnił służbę w Armii Imperium Rosyjskiego. W 1897 roku ukończył Oficerską Szkołę Inżynieryjną, a w 1905 roku Mikołajewską Akademię Inżynieryjno Wojskową w Petersburgu, uzyskując tytuł inżyniera wojskowego[1]. Budował twierdze w Libawie i Kownie. W 1905 awansował na kapitana, a w 1913 podpułkownika. Walczył w I wojnie światowej na froncie niemieckim, ostatnio jako szef Wojsk Inżynieryjnych 2 Armii. Po rewolucji 1917 czynny w Związku Wojskowych Polaków na Białorusi.
Od października 1917 do maja 1918 w I Korpusie Polskim na Wschodzie. Po kapitulacji korpusu przedostał się do Warszawy. Od czerwca do listopada 1918 był członkiem Tajnej Rady Wojskowej w Warszawie, która przygotowywała kadrę dla przyszłego Wojska Polskiego.
25 października 1918 roku reskryptem Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem stopnia pułkownika z patentem z dnia 6 grudnia 1916 roku[2]. 4 listopada 1918 roku na podstawie rozporządzenia Rady Regencyjnej objął kierownictwo Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[3]. Na tym stanowisku zapoczątkował organizację naczelnych władz wojskowych, opracowywanie ustaw wojskowych i norm zaopatrzenia. 1 marca 1919 roku przekazał obowiązki kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych generałowi porucznikowi Józefowi Leśniewskiemu[4]. Od 18 kwietnia 1919 roku szef sztabu Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim.
5 maja 1919 roku, na wniosek głównodowodzącego Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim generała piechoty Józefa Dowbor-Muśnickiego, Komisariat Naczelnej Rady Ludowej dekretem nr 49 mianował go generałem podporucznikiem ze starszeństwem, które miało być określone później[5]. 30 października 1919 roku Naczelny Wódz tymczasowo zatwierdził mu stopień generała podporucznika nadany przez Naczelną Radę Ludową w Poznaniu, warunkowo, do czasu ułożenia przez Komisję Weryfikacyjną ogólnej listy starszeństwa oficerów Wojsk Polskich[6].
Podczas wojny polsko-bolszewickiej szef fortyfikacji 1 Armii pozostający w dyspozycji Wojskowego Gubernatora Warszawy[7], a potem w 1920 kolejno: zastępca komisarza rządu do demilitaryzacji granicy z Niemcami, członek Rady Fortyfikacyjnej i wkrótce inspektor robót fortyfikacyjnych na wszystkich liniach obrony kraju. W lipcu 1920 dowódca Grupy Operacyjnej pod Ostrołęką, wreszcie od sierpnia szef Oddziału Naczelnej Kontroli Wojskowej. 1 maja 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu generała podporucznika, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej[8]. Z dniem 1 lipca 1921 roku został przeniesiony w stan spoczynku, w stopniu generała podporucznika, z prawem noszenia munduru[9].
26 października 1923 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził go w stopniu tytularnego generała dywizji[10].
Osiadł w Warszawie, gdzie prowadził przedsiębiorstwo budowlane, brał udział w budowie Centralnego Okręgu Przemysłowego, wykonał kopiec dowborczyków. Podczas II wojny światowej działał w Towarzystwie Patriotycznym. Rozważano jego kandydaturę na komendanta zjednoczonych sił ruchu oporu, chociaż nie brał w nim udziału. Zmarł 28 kwietnia 1945 roku w Warszawie. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 244-5-28)[11].
W 2022 roku z inicjatywy Premiera RP Mateusza Morawieckiego grób Wroczyńskiego został odrestaurowany. Cały projekt był realizowany przez Fundację Stare Powązki[12] we współpracy z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów.
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1922)[13]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922)[14]
- Medal Międzysojuszniczy „Médaille Interalliée”
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Piotr Stawecki, Słownik biograficzny ..., s. 355.
- ↑ Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej Nr 1 z 28 października 1918 roku, poz. 10.
- ↑ Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej Nr 3 z 4 listopada 1918 roku, poz. 35.
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 24 z 4 marca 1919 roku, poz. 796, Piotr Stawecki Słownik biograficzny ..., s. 355, podał błędnie, że obowiązki kierownika Ministerstwa Spraw Wojskowych pełnił do 27 lutego 1919 roku, czyli do dnia, w którym generał porucznik Józef Leśniewski został mianowany Ministrem Spraw Wojskowych.
- ↑ Tygodnik Urzędowy Nr 10 z 10 maja 1919 roku, s. 39-40.
- ↑ Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 96 z 9 grudnia 1919 roku, poz. 3844.
- ↑ Piotr Krzysztof Marszałek. Wojskowy Gubernator Warszawy. Sierpień–wrzesień 1920 roku. „Acta Universitatis Wratislaviensis”. 2616, s. 237–260, 2004. Wrocław.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 18 z 15 maja 1920 roku, poz. 504, natomiast Piotr Stawecki Słownik biograficzny ..., s. 356, podał błędnie, że w 1920 roku został tytularnym generałem dywizji.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 4 czerwca 1921 roku, poz. 882, natomiast Piotr Stawecki Słownik biograficzny ..., s. 356, podał błędnie, że przeniesienie w stan spoczynku nastąpiło 4 czerwca 1921 roku.
- ↑ Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 70 z 7 listopada 1923 roku, s. 738.
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: Wroczyńscy, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-06-15] .
- ↑ Trwają prace konserwatorskie przy nagrobkach Ministrów II RP – Fundacja Stare Powązki [online] [dostęp 2023-03-27] [zarchiwizowane z adresu 2023-06-03] (pol.).
- ↑ Wiadomości bieżące. Z miasta. Nowi kawalerowie Virtuti militari. „Kurjer Warszawski”, s. 5, Nr 147 z 31 maja 1922.
- ↑ Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 21.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Gr%C3%B3b_Jana_Wroczy%C5%84skiego_na_Cmentarzu_Pow%C4%85zkowskim_w_Warszawie_przed_renowacj%C4%85.jpg/224px-Gr%C3%B3b_Jana_Wroczy%C5%84skiego_na_Cmentarzu_Pow%C4%85zkowskim_w_Warszawie_przed_renowacj%C4%85.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Jan_Wroczy%C5%84ski_gr%C3%B3b_2022.jpg/220px-Jan_Wroczy%C5%84ski_gr%C3%B3b_2022.jpg)
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
- Piotr Stawecki , Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159 .
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1991. ISBN 83-900510-0-1.
- Członkowie Związku Wojskowych Polaków
- Kierownicy ministerstw II Rzeczypospolitej
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie I Korpusu Polskiego w Rosji
- Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
- Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa
- Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej
- Tytularni generałowie dywizji II Rzeczypospolitej
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Urodzeni w 1876
- Zmarli w 1945
- Żołnierze Armii Wielkopolskiej
- Żołnierze Wojska Polskiego (Rada Regencyjna)