Marzanowate
![]() Marzana barwierska | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina |
marzanowate |
Nazwa systematyczna | |
Rubiaceae Juss. Gen. Pl.: 196. 4 Aug 1789, nom. cons. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Luculia_gratissima.jpg/220px-Luculia_gratissima.jpg)
Marzanowate (Rubiaceae) – rodzina roślin okrytonasiennych należąca do rzędu goryczkowców. Liczy ponad 13,1 tys. gatunków z 611 rodzajów, rosnących głównie w obszarach tropikalnych i subtropikalnych. Największe zróżnicowanie na Madagaskarze i w Andach[2]. W Polsce występują przedstawiciele czterech rodzajów: marzanka (Asperula), przytulia (Galium), przytulinka (Cruciata) i rolnica (Sherardia). Do najważniejszych roślin użytkowych z tej rodziny należy szereg gatunków kawowca (Coffea). Liczni przedstawiciele zawierają silnie działające alkaloidy i znajdują zastosowanie jako rośliny lecznicze. Przykładem jest chinowiec lekarski (Cinchona officinalis), którego kora jest surowcem do otrzymywania chininy[3]. Inne rośliny użytkowe i ozdobne z tej rodziny to m.in. przedstawiciele rodzajów: ipekakuana (Cephaelis), gardenia (Gardenia), iksora (Ixora), Morinda, Psychotria, marzana (Rubia), czepota (Uncaria).
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Rośliny zielne (w podrodzinie Rubioideae) lub drzewiaste (pozostałe). Mają ulistnienie często okółkowe (albo pozornie okółkowe, gdy przylistki są podobne do liści i tworzą razem z nimi okółek).
- Kwiaty
- Niewielkie, zwykle w wiechowatych kwiatostanach, często skupione, 4 lub 5-krotne[2]. Kielich zwykle drobny[2]. Pręciki w jednym okółku międzyległe płatkom. Słupek dolny, dwukrotny[3].
- Owoce
- Zwykle rozłupnie lub torebki, rzadziej jagody[3].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Klad bazalny w obrębie rzędu goryczkowców (Gentianales) z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[2].
goryczkowce |
| ||||||||||||||||||||||||
- Podział rodziny
W obrębie rodziny wyróżnia się trzy podrodziny z prawdopodobnie bazalną – Rubioideae Verdcourt, obejmującą rośliny zielne, w tym wszystkich przedstawicieli rodziny we florze polskiej. Obok głównie drzewiastych roślin z podrodzin Ixoroideae Rafinesque i Cinchonoideae Rafinesque, umieszczane są klasyfikowane poza nimi rodzaje Luculia, Coptosapelta i Acranthera[2].
Rubiaceae |
| |||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ a b c d e f Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-12-25] (ang.).
- ↑ a b c Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika. Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 405. ISBN 978-83-01-13945-2.
- EoL: 4202
- Flora of China: 10778
- Flora of North America: 10778
- GBIF: 8798
- identyfikator iNaturalist: 47693
- IPNI: 30032120-2
- ITIS: 34784
- NCBI: 24966
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30032120-2
- Tela Botanica: 100945
- identyfikator Tropicos: 42000315
- identyfikator taksonu Fossilworks: 55784
- CoL: 6278P