Przejdź do zawartości

Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ludźmierzu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ludźmierzu
A-288 z dnia 12.08.1971
Bazylika mniejsza
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Miejscowość

Ludźmierz

Adres

ul. Jana Pawła II 124
34-471 Ludźmierz

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Parafia

Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Ludźmierzu

Bazylika mniejsza
• nadający tytuł

od 2001
Jan Paweł II

Wezwanie

Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Położenie na mapie gminy wiejskiej Nowy Targ
Mapa konturowa gminy wiejskiej Nowy Targ, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ludźmierzu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ludźmierzu”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ludźmierzu”
Położenie na mapie powiatu nowotarskiego
Mapa konturowa powiatu nowotarskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ludźmierzu”
Ziemia49°27′54,58″N 19°59′00,34″E/49,465161 19,983428
Strona internetowa

Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Ludźmierzusanktuarium maryjne z figurką Matki Boskiej Ludźmierskiej, nazywanej Gaździną Podhala.

Cudowne Źródełko
M.B.Ludźmierska Gaździna Podhala (replika przy cudownym źródełku)

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Budowa drewnianego kościoła

[edytuj | edytuj kod]

Ludźmierz jest najstarszą parafią katolicką na Podhalu. Jego historia sięga XIII wieku. Wiąże się z historią możnego rodu Gryfitów, który już pod koniec XII wieku otrzymał mocą nadań książęcych we władanie ziemię podhalańską. W roku 1234 w Dankowie koło Krzepic krakowski wojewoda z rodu Gryfitów, Teodor, od księcia krakowskiego i śląskiego, Henryka Brodatego, otrzymał stosowny dokument, na mocy którego miał prawo zakładania osad na terenie przynależnym do rzek: Ostrówka, Dunajec i Dunajec Czarny, Rogoźnik, Lepietnica, Słona, Ratajnica, Nedelska, Stradomka. Jeszcze tego samego roku, uzyskawszy zezwolenie od biskupa krakowskiego Wisława, Teodor Gryfita rozpoczął wznoszenie kościoła w Ludźmierzu, modrzewiowego, z trzema ołtarzami wewnątrz.

Cystersi

[edytuj | edytuj kod]

Aby szerzyć nie tylko wiarę chrześcijańską, ale też osadnictwo na tych terenach, sprowadził na Podtatrze cystersów, którzy znani byli z nowoczesnych metod uprawy ziemi. Przybyli z Francji, Włoch i Jędrzejowa.

Wnętrze kościoła

Przy kościele stanął niewielki drewniany klasztor kryty gontem. Obok postawiono budynki gospodarcze. Klasztorne zabudowania, które ostatecznie spłonęły w pożarze w 1796, praktycznie już od 1245 roku stały opustoszałe. Zakonnicy przenieśli się do Szczyrzyca, prawdopodobnie z powodu częstych najazdów Tatarów i napadów zbójeckich, jakie nękały klasztor i okolicę. Jednakże parafią w Ludźmierzu kierowali do roku 1824, przekazując ją później pod zarząd diecezjalny.

Murowany kościół

[edytuj | edytuj kod]

W latach 1869–77 kościół został rozebrany, a w jego miejscu wybudowano obecną murowaną świątynię w stylu neogotyckim. Przeniesiono do niej rokokowy ołtarz z figurą Matki Boskiej Ludźmierskiej. W 2001 roku kościół otrzymał tytuł bazyliki mniejszej.

Obecnym proboszczem parafii jest ks. Jerzy Filek.

W bazylice znajdują się 26-głosowe organy, które zostały sprowadzone z XII-wiecznego kościoła Św. Jana w Oldenburg in Holstein. Zastąpiły nieużywany od 2017 roku 15-głosowy instrument Tomasza Falla z 1892 roku[1].

Kult figury Matki Bożej Ludźmierskiej

[edytuj | edytuj kod]

Figurka, która od czasów średniowiecza przyciągała pielgrzymów wierzących w jej cudowne właściwości, początkowo znajdowała się w bocznym ołtarzu. W ołtarzu głównym umieszczona była Matka Boska z Dzieciątkiem (nieco młodsza, z 1420 roku) uchodząca pod względem artystycznym za piękniejszą. W 1776 roku przeniesiono adorowany wizerunek MB, a wkrótce wzniesiono rokokowy ołtarz wielki. Sam kult Matki Boskiej najpierw w Ludźmierzu, a potem w Szczyrzycu wiąże się z regułą zakonną cystersów, dla których szczególna cześć oddawana Matce Bożej i jej rozpowszechnianie jest jednym z głównych zadań zgromadzenia.

Figura Matki Boskiej Ludźmierskiej liczy prawdopodobnie 600 lat. Drewniany posążek ma 125 cm. W 1963 roku MB Ludźmierską koronował kardynał Stefan Wyszyński. Replika znajduje się przy źródełku u wejścia do sanktuarium. Samemu źródełku również przypisywane są cudowne właściwości.

Pomnik papieża w Ogrodzie Różańcowym

O Gaździnie Podhala opowiada średniowieczna legenda pochodząca z roku ok. 1400:
Węgierski kupiec, handlujący winem, jechał na jarmark do Nowego Targu. Na ludźmierskich bagnach i torfowiskach zaskoczyła go noc. Kiedy zaczął się modlić, wzywając Boga na pomoc, ujrzał otuloną w złocisty obłok postać uśmiechniętej Pani. Zachęcała go do podjęcia jeszcze jednej próby wydostania się z grzęzawiska. Wtem konie niespodziewanie nabrały sił i kupiec wyprowadził wóz na trakt. Jechał, prowadzony przez świetlistą postać, która przywiodła go przed kościół w Ludźmierzu. Zrozumiał, że jest to Matka Boża. Kiedy chciał uklęknąć i podziękować, zjawa zniknęła, a w miejscu, gdzie klęczał, zaczęło bić źródełko. Kupiec złożył śluby, że przyniesie do kościoła figurkę podobną do Tej, którą spotkał. Złożone śluby widać spodobały się Bogu, bo obdarzył figurkę i wodę ze źródła cudownymi właściwościami.

Ogród Różańcowy

[edytuj | edytuj kod]
Ludźmierz, kaplica św. Jana Pawła II w Ogrodzie Różańcowym

Do kościoła w Ludźmierzu przylega cudowny Ogród Różańcowy. Pięknie zaprojektowany, zadbany i utrzymany, przypomina o pobycie na Podhalu i w sanktuarium ludźmierskim w 1997 roku papieża Jana Pawła II oraz jego nauce o znaczeniu modlitwy różańcowej. W centrum ogrodu umieszczona jest naturalnej wielkości rzeźba przedstawiająca papieża. Spośród znanych pomników Jana Pawła II wyróżnia ją to, że przedstawia postać Jana Pawła II klęczącego.

Święta

[edytuj | edytuj kod]

15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny

[edytuj | edytuj kod]

Do sanktuarium w Ludźmierzu pielgrzymi przybywają przede wszystkim w święto maryjne 15 sierpnia. Tradycję pielgrzymowania górali z całego Podhala, a także z dalszych okolic, w tym Zagórzan, opisał Władysław Orkan w powieści W roztokach.

Dożynki

[edytuj | edytuj kod]

Drugim ważnym świętem jest pierwsza niedziela września, Matki Bożej Siewnej, kiedy górale dziękują swojej patronce za zbiory. Dożynki rozpoczynają się pochodem spod Domu Związku Podhalan, który w Ludźmierzu ma swoją siedzibę. Pochód podąża do kościoła, gdzie odprawiana jest msza na ołtarzu polowym, znajdującym się na terenie Ogrodu Różańcowego.

Muzyka związana z sanktuarium

[edytuj | edytuj kod]

Sanktuarium ludźmierskie pozostawiło ślad w muzyce. Nieszpory ludźmierskie do psalmów Leszka Aleksandra Moczulskiego z muzyką Jana Kantego Pawluśkiewicza, pochodzącego z Nowego Targu, były wydarzeniem artystycznym. Nieszpory reprezentowały kulturę polską na Światowej Wystawie Expo 98 w Lizbonie.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Arkadiusz Stefaniak-Guzik, Ludźmierz ( Bazylika Wniebowzięcia NMP) [online], musicamsacram.pl [dostęp 2020-08-11].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]